Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi
Uzun yıllar her muayene firması kendi periyodik kontrol raporunu kullandı. Aynı ekipmanın iki raporu arasında başlıktan kritere kadar ciddi farklar çıkabiliyordu. Yönetmeliğin 14/B maddesi bu dağınıklığa son vermek için Bakanlığa rapor formatı ve kriter belirleme yetkisi tanıdı. Maddenin nasıl doğduğuna ve taslak formlardan zorunlu formlara geçişe aşağıda sırasıyla bakıyoruz.
2022'Den 2025 Sonuna 14/B
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 18.02.2022 | Değişiklik yönetmeliği (RG 31754) ile 14/B maddesi eklendi; yürürlüğü 31.12.2022 olarak belirlendi. |
| 31.12.2022 | 14/B yürürlüğe girdi. Rapor ve kriter dokümanlarını İSGÜM hazırlıyor, İSGGM onaylıyor. Sitedeki raporlar bu aşamada "taslak". |
| 2023 | Taslak raporlar (ör. yangın mekanik tesisatı) yayımlandı; logo kullanımına ilişkin kurallar duyuruldu. |
| 16.05.2025 | Zorunlu olacak yeni formlar (köprülü/portal kren, kule kren, silindirik kazan, forklift-transpalet, asılı erişim donanımı) için görüş süresi doldu. |
| 18.07.2025 | İlk zorunlu format: LPG tankları. |
| 23.12.2025 | Revizyon (RG 33116): Ek-III'e hafif/ağır kusur ve giderme kuralları işlendi; isekipmanlari.csgb.gov.tr resmî yayın kanalı oldu. |
Madde 14/B Üç Şey Söylüyor
14/B maddesi üç temel kural koyar. Birincisi, Bakanlık periyodik kontrol raporları ve kriterleri için asgari şartları belirleyen norm, belge ve tutanakları hazırlamaya yetkilidir. İkincisi, ekipmana özgü kriter dokümanlarında kusurlar hafif ve ağır olarak derecelendirilir. Üçüncüsü, formatı ilan edilmiş ekipmanlarda kontrol bu kriterlere göre yapılır ve rapor bu formatta düzenlenir; formatı ilan edilmemiş ekipmanlarda bu şart aranmaz.
Son kurala dikkat: Bakanlık sitesinde bir rapor taslağının bulunması onu kendiliğinden zorunlu yapmaz; zorunluluk ekipman bazında ayrıca ilan edilir. 2023 boyunca yayımlanan dokümanlar kaynak olarak kullanılabilirdi ama zorunlu değildi.
Logo konusunda da bir netlik getirildi: Bakanlık taslak raporu kullanılıyorsa raporda Bakanlık logosunun yanına kuruluş logosu konmaz; kuruluş unvanı onay bölümünün altına yazılır. Bakanlık taslağı dışındaki raporlarda ise Bakanlık logosu kullanılmaz. Akredite kuruluşların zorunlu formatlı raporlarında kuruluş logosu, ticari unvan ve TÜRKAK akreditasyon markası yer alır.
Tek Tip Rapor Kime Ne Kazandırır?
İlk kazanç karşılaştırma imkânı. Aynı forkliftin raporu bir yıl bir kuruluştan, ertesi yıl başka birinden geldiğinde, neyin kontrol edildiği ve neyin kusur sayıldığı artık aynı listeye dayanır. Müfettiş de ekipmana özgü kriter dokümanını açıp raporda boş bırakılan yerleri hemen görür. İşverene gelince: kriter dokümanları herkese açık olduğundan, ekipmanını kontrolden önce aynı listeye göre hazırlayıp bakım ekibine hedef koyabilir.
Bakanlık bu dokümanları ilan etmeden önce taslakları görüşe açıyor. Örneğin 2025 baharında kren, kazan, forklift ve asılı erişim donanımı formları için sektörden görüş toplandı. Görüşlerin standart maddelerine atıfla iletilmesi istendi. Buradan, formların kişisel tercihe değil standarda dayanacağı anlaşılıyor.
Hafif ve Ağır Kusur Ayrımı
Derecelendirme, rapor sonucunu işverenin yapacağı işe çevirir. 23 Aralık 2025 revizyonuyla Ek-III'e işlenen kurala göre hafif kusurlar bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihine kadar giderilir; o tarihte hâlâ giderilmemişse ağır kusur sayılır. Ağır kusur tespit edilen ekipman, kusur giderilmeden çalıştırılmaz.
O yüzden rapor kapağındaki "uygun / uygun değil" sonucuna değil, kusur listesine bakmak gerekir. Hafif kusurların bir sonraki kontrole kadar takip edilmemesi, bir yıl sonra ekipmanın durdurulmasına yol açabilir.
Raporu Elinize Aldığınızda
- Zorunlu formatı ilan edilmiş ekipmanlarda (LPG tankı, elektrik grubu, kule kren, asılı erişim donanımı) size verilen raporun Bakanlık formatında olup olmadığını kontrol edin. Ana başlıklar ve sıralaması değişmemelidir.
- Kusurları hafif/ağır ayrımıyla bir aksiyon listesine aktarın; sorumlu ve tarih atayın.
- Bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihini rapordan alıp takvime işleyin.
Basınçlı ekipmanlarda periyot ve test kurallarını Basınçlı Kap ve Kazan sayfamızda bulabilirsiniz. Mevzuat zincirinin daha geniş resmi için Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği yazımıza da bakabilirsiniz.
14/B'de Sık Karşılaştığımız Yanlışlar
- Sitede yayımlanan her taslağın zorunlu olduğunu düşünmek ya da tersine, zorunlu hale gelmiş formatı eski raporla geçiştirmek.
- Rapor formatını "şeklen" uyarlarken ana başlıkların sırasını değiştirmek. Bakanlık duyurularına göre başlıklar ve sıraları korunduğu sürece yalnızca alanların boyutu ve yerleşimi değiştirilebilir; formatı yayımlanmamış ekipmanda ise rapor Ek-III kriterlerine göre hazırlanır ve kullanılan standart, kontrol metodu bölümüne yazılır.
- Hafif kusurları bir sonraki kontrole kadar unutmak.
Bu Seride
- 2022 değişikliği ve akreditasyon zorunluluğu
- Madde 14/B ve Bakanlık rapor formatları (bu yazı)
- EKİPNET'ten İSG-KATİP'e geçiş
- İSG-KATİP periyodik kontrol sözleşmesi
- Patlayıcı ortam ekipmanları
- Zorunlu rapor formatları takvimi ve 33116 revizyonu
Kaynaklar
- Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 18.02.2022/31754), md. 14/B
- Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 23.12.2025/33116), Ek-III 1.9.1
- isekipmanlari.csgb.gov.tr duyurusu: "isekipmanlari.csgb.gov.tr'de Yayımlanan Taslak PK Raporlarının Kullanma Zorunluluğu Hakkında"
- isekipmanlari.csgb.gov.tr duyurusu: "Periyodik Kontrol Raporlarında Logo Kullanımı"
- isekipmanlari.csgb.gov.tr duyurusu: "Uygulama Zorunluluğu Başlayacak Periyodik Kontrol Formları Görüşe Açıldı" (2025)