Kompresör ve Hava Tankı Kontrolleri

Hava Tankında Görünmeyen Tehlike

Bu kontrol, sabit ya da seyyar kompresörlerin hava tanklarını, basınçlı hava içeren her türlü kabı ve bunların sabit donanımını (emniyet ventili, manometre, basınç şalteri, tahliye vanası) kapsar; küçük seyyar kompresörler de buna dahildir.

Hava tankı içten çürür. Tahliye edilmeyen yoğuşma suyu tabanda et kaybına yol açar ve bu dışarıdan fark edilmez.

Hangi Yönetmelik İstiyor?

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III: 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiş hali

Tank Kaç Ayda Bir Kontrol Edilir?

Bu süreler, ilgili standartta süre belirtilmemişse uygulanan azami sürelerdir; standardın öngördüğü süreler saklıdır. Ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipmanın yaşı, kaza veya revizyon geçmişi gibi etkenlere göre yapılan risk değerlendirmesiyle sıklık artırılabilir (EK-III 1.10).

Kapsam (EK-III Tablo-1 dipnot 2): seyyar veya sabit kompresör hava tankları ile basınçlı hava içeren her türlü kap ve bunların sabit donanımı.

Tablodaki yıllık (veya belirtilen) periyoda ek olarak periyodik kontrol şu durumlarda da yapılır (Yönetmelik md. 7):

• Güvenliği kurulum ve montaja bağlı ekipmanda, kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce
• Önemli bakım ve onarımlardan sonra
• Seyyar olmayan ekipmanın her yer değişikliğinde
• Kaza, doğal olay, çalışma şeklinde değişiklik veya uzun süre kullanılmama gibi güvenliği bozabilecek durumlardan sonra

Muayenede Tankın Neresine Bakılır?

• Etiket ve tanıtım bilgileri, işletme basıncı işareti
• Dış yüzey, kaynak dikişleri, ayaklar ve bağlantılarda korozyon ve deformasyon
• Emniyet ventili ayar basıncı ve fonksiyonu, manometre, basınç şalteri
• Kondens tahliye düzeni
• Hidrostatik test (aşağıdaki koşullarla)

Standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde muayene yapılır; hidrostatik testler şu koşullarla uygulanır (EK-III 2.1.1):

• En fazla yılda bir: işletme basıncı belirlenmiş ekipmanda işletme basıncıyla, belirlenmemişse azami basınçla hidrostatik test.
• En fazla üç yılda bir veya her önemli bakım-onarımdan sonra: üretim standardındaki test basıncıyla, standartta değer yoksa azami basıncın 1,5 katıyla hidrostatik test.

Proses gereği hidrostatik test yapılamayan ekipmanda, standardında veya imalatçı talimatında alternatif olarak belirtilen tahribatsız muayene yöntemleri uygulanabilir; gerekçe rapora yazılır. Ekipmanın veya prosesin durdurulamaması tek başına gerekçe olamaz ve azami süreler yine aşılamaz (EK-III 2.1.3).

Etiketindeki azami basıncın altında kullanılan ekipmanda işletme basıncı görünür şekilde işaretlenir; emniyet ventili de bu basınca göre ayarlanır (EK-III 2.1.1.1 ve 2.1.4).

EK-III 2.1.6'ya göre basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolünü makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat ve uçak mühendisleri; makine veya metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker/yüksek teknikerleri yapabilir.

Rapor ve Kullanım Kararı

Rapor, EK-III madde 1.7'de tanımlanan bölümlerle düzenlenir: genel bilgiler ve kontrol metodu, ekipman etiket ve tespit bilgileri, test değerleri, kullanılan ölçüm aletleri ve kalibrasyonları, muayene kriterleri, kusur açıklamaları, sonuç ve kanaat. Raporu, EKİPNET'e kayıtlı periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi onaylar; onaysız rapor geçersizdir.

• Sonuç ve kanaat bölümünde ekipmanın kullanılabileceği veya uygunsuzluk giderilene kadar kullanılamayacağı açıkça yazılır.
• Uygunsuz bulunan ekipman giderilene kadar kullanılmaz ve işveren bunu görünür şekilde işaretler; düzeltmeden sonra ikinci kontrol yapılıp yeni rapor düzenlenir.
• Bakanlığın rapor formatı ve kriteri yayımlanmış ekipmanlarda kusurlar hafif/ağır olarak derecelendirilir. Hafif kusurlar bir sonraki kontrol başlangıç tarihine kadar giderilmezse ağır kusur sayılır.
• Raporlar ekipman kullanıldığı sürece saklanır.

Raporlarımızı sahada kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla hazırlıyoruz. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.