Soğutucu Akışkan Kaçarsa Ne Olur?
Amonyak, CO₂ ve florlu gazlı (HFC/HFO) soğutma tesisatlarını sızdırmazlık, basınç emniyeti, havalandırma, gaz algılama ve acil durum düzenlemeleri yönünden kontrol ediyoruz. Kaçan akışkan, türüne göre zehirlenmeye, yangına ya da oksijensiz ortama yol açabilir.
Yönetmelik ve TS EN 378
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III (23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiş hali)
- TS EN 378 serisi: Soğutma sistemleri ve ısı pompaları, güvenlik ve çevre gereksinimleri (Bölüm 4: işletme, bakım, onarım ve geri kazanım)
Tabloda Satırı Yoksa Aralık Nasıl Belirlenir?
Soğutma tesisatı EK-III tablolarında ayrı bir satır olarak yer almaz. Bu durumda yönetmeliğin hiyerarşisi uygulanır (EK-III 1.1 ve 1.4): önce ilgili standardın (TS EN 378) öngördüğü aralık ve kriterler, standartta yoksa imalatçının belirlediği aralık, o da yoksa risk değerlendirmesiyle belirlenen aralık. Sistemdeki basınçlı kaplar (sıvı deposu, ayırıcı vb.) için basınçlı kap hükümleri (EK-III 2.1) dikkate alınır.
Bu aralığa ek olarak periyodik kontrol şu durumlarda da yapılır (Yönetmelik md. 7):
- Güvenliği kurulum ve montaja bağlı ekipmanda, kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce
- Önemli bakım ve onarımlardan sonra
- Seyyar olmayan ekipmanın her yer değişikliğinde
- Kaza, doğal olay, çalışma şeklinde değişiklik veya uzun süre kullanılmama gibi güvenliği bozabilecek durumlardan sonra
Makine Dairesinden Boru Hattına
- Makine dairesi: havalandırma, gaz dedektörleri ve alarm, acil durdurma, kaçış yolları
- Basınçlı kaplar, emniyet ventilleri ve tahliye hatları
- Boru hattı, vana ve bağlantılarda sızdırmazlık ve korozyon
- Soğutucu akışkan miktarı, etiketleme ve kayıt defteri
- Kişisel koruyucu donanım ve acil durum talimatları
Amonyak hem toksik hem yanıcı olduğundan, tesisattaki miktar ve bölgeye göre havalandırma ve gaz algılamanın yanında patlamadan korunma değerlendirmesi de gerekebilir; bu durumda kontrolü PKD ve bölgelendirme çalışmasıyla birlikte yürütüyoruz.
Rapor ve Kusur Sınıflandırması
Rapor, EK-III madde 1.7'de tanımlanan bölümlerle düzenlenir: genel bilgiler ve kontrol metodu, ekipman etiket ve tespit bilgileri, test değerleri, kullanılan ölçüm aletleri ve kalibrasyonları, muayene kriterleri, kusur açıklamaları, sonuç ve kanaat. Raporu, EKİPNET'e kayıtlı periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi onaylar; onaysız rapor geçersizdir.
- Sonuç ve kanaat bölümünde ekipmanın kullanılabileceği veya uygunsuzluk giderilene kadar kullanılamayacağı açıkça yazılır.
- Uygunsuz bulunan ekipman giderilene kadar kullanılmaz ve işveren bunu görünür şekilde işaretler; düzeltmeden sonra ikinci kontrol yapılıp yeni rapor düzenlenir.
- Bakanlığın rapor formatı ve kriteri yayımlanmış ekipmanlarda kusurlar hafif/ağır olarak derecelendirilir. Hafif kusurlar bir sonraki kontrol başlangıç tarihine kadar giderilmezse ağır kusur sayılır.
- Raporlar ekipman kullanıldığı sürece saklanır.
Raporlarımızı sahada kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla hazırlıyoruz. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Teknik kontrol: M. Abdullah Parlak, Makina Mühendisi