Davlumbaz Söndürme Sistemi Neyi Korur?
Ticari mutfaklarda fritöz, ızgara ve ocak gibi pişirme cihazlarının üstündeki davlumbaz, filtre bölgesi ve egzoz kanalı, yağ birikimi nedeniyle binanın en kolay tutuşan noktalarındandır. Davlumbaz söndürme sistemi bu bölgeyi sabit nozullarla korur. Yangın algılandığında tüpteki ıslak kimyasal ajan nozullardan boşalır, aynı anda gaz ve elektrik beslemesi kesilir.
Sistem; ajan tüpü, kontrol kafası, nozullu dağıtım hattı, ısıyla çalışan algılama elemanları (eriyen bağlantı veya algılama hattı) ve elle tetikleme butonundan oluşur. Periyodik kontrolde bu zincirin tamamının hâlâ projeye ve mutfağın bugünkü düzenine uygun çalışıp çalışmadığına bakarız.
EK-III'te Davlumbaz Söndürme Nerede Geçiyor?
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III: 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiş hali
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
| Ekipman | Azami periyot | Kontrol kriteri (standart / mevzuat) |
|---|---|---|
| Yangın söndürme sistemleri, otomatik yağmurlama sistemleri, otomatik gazlı söndürme sistemleri, mutfak davlumbaz söndürme sistemleri (yangın su deposu, yangın pompa dairesi ve yangın pompaları performans testleri, sabit boru tesisatı, sprinkler sistemi, yangın dolapları, hidrant sistemi ve benzeri) | 1 yıl | Projede belirtilen kriterlere ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe uygun şekilde gerçekleştirilir |
Süreler, ilgili standartta süre belirtilmemişse uygulanan azami sürelerdir; standardın öngördüğü süreler saklıdır. Ortam koşulları, kullanım sıklığı, ekipmanın yaşı, kaza veya revizyon geçmişi gibi etkenlere göre yapılan risk değerlendirmesiyle sıklık artırılabilir (EK-III 1.10).
Kontrolde tesisat projesi istenir. Projesi olmayan tesisat için işveren, yönetmeliğe ve standartlara uygun proje yaptırmak zorundadır (EK-III 2.3.5). Mutfak yenilenmiş, cihazların yeri değişmişse eski proje artık sahayı anlatmaz; bu durumda projenin güncellenmesi gerekir.
Yıllık Kontrol ile Altı Aylık Bakım Aynı Şey Değil
EK-III'teki bir yıllık süre, yetkili kişinin yaptığı periyodik kontrolün azami aralığıdır. Sistemin bakımı ayrı bir iştir ve çoğu üretici daha sık bakım ister. UL 300 testinden geçmiş, NFPA 17A ve NFPA 96'ya göre kurulan sistemlerde bakım altı ayda bir yapılır; metal alaşımlı eriyen bağlantılar da en az altı ayda bir değiştirilir. Avrupa'da 2021'de yayımlanan EN 17446 ise ticari mutfak söndürme sistemlerinin tasarım, dokümantasyon ve test şartlarını belirler.
Periyodik kontrolde bakım kayıtlarını da isteriz: son bakım tarihi, değiştirilen parçalar ve tüpün dolum ile hidrostatik test bilgileri rapora yazılır.
Mutfakta Adım Adım Neye Bakıyoruz?
- Pişirme cihazlarının sayısı ve yerleşimi projeyle aynı mı; yeni eklenen fritöz veya ızgaranın üstünde nozul var mı
- Nozulların yönü, koruyucu kapakları, yağ veya kirle tıkanma
- Algılama elemanlarının yerleri, yağ ile kaplanıp kaplanmadığı, değişim tarihleri
- Tüp basıncı, mühür, etiket bilgileri, dolum ve hidrostatik test tarihleri
- Kontrol kafası, tetikleme teli ve makaralar; ajan boşaltılmadan tetik mekanizmasının fonksiyon denemesi
- Elle tetikleme butonunun önünün açık, pimli ve mühürlü olması, yanında kullanım levhası bulunması
- Tetiklemede gaz kesme vanasının kapanması ve pişirme cihazlarının elektriğinin kesilmesi
- Bina yangın algılama sistemine sinyal gidip gitmediği
- Davlumbaz filtrelerinin yerinde olması ve kanal temizliği kayıtları; egzoz tarafı için havalandırma tesisatı kontrolüyle birlikte değerlendirme
Yetkili meslekler (EK-III 2.3.3): makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, imalat mühendisleri; makine ve metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler; makine tekniker/yüksek teknikerleri.
Sahada Sık Çıkan Uygunsuzluklar
- Mutfak yenilenmiş, nozullar hâlâ eski cihaz düzenine göre duruyor
- Eriyen bağlantılar yağla kaplanmış ya da bakımda değiştirilmemiş
- Elle tetikleme butonunun önü raf, tezgâh veya malzemeyle kapatılmış
- Gaz kesme vanası sisteme bağlanmamış ya da bağlantı devre dışı bırakılmış
- Tüp üzerinde güncel bakım etiketi ve kayıt yok
Bu tür bulgular raporda kusur olarak yazılır; düzeltmeden sonra ikinci kontrol yapılıp yeni rapor düzenlenir. Binadaki diğer söndürme sistemleri için yangından korunum sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Raporda Neler Yer Alır?
Rapor, EK-III madde 1.7'de tanımlanan bölümlerle düzenlenir: genel bilgiler ve kontrol metodu, ekipman etiket ve tespit bilgileri, test değerleri, kullanılan ölçüm aletleri ve kalibrasyonları, muayene kriterleri, kusur açıklamaları, sonuç ve kanaat. Raporu EKİPNET'e kayıtlı, periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi onaylar; onaysız rapor geçersizdir. Sonuç bölümünde sistemin kullanılabileceği veya uygunsuzluk giderilene kadar kullanılamayacağı açıkça yazılır.
Raporlarımızı sahada kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla hazırlıyoruz. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, EK-III (RG 23.12.2025/33116 değişikliğiyle)
- NFPA 96: Standard for Ventilation Control and Fire Protection of Commercial Cooking Operations
- NFPA 17A: Standard for Wet Chemical Extinguishing Systems
- UL 300: Fire Testing of Fire Extinguishing Systems for Protection of Commercial Cooking Equipment
- EN 17446:2021: Fire extinguishing systems in commercial kitchens, System design, documentation and test requirements
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi