GYS İç Denetimi Neye Bakar?
Güvenlik yönetim sistemi (GYS), BEKRA kapsamındaki bir kuruluşun büyük kazaları önlemek için koyduğu kuralların bütünüdür. İç denetim bu kuralların kâğıtta değil sahada nasıl işlediğine bakar.
Bakanlık denetçisinin sorularının çoğu uygulamaya dönüktür. Değişiklik yönetimi kayıtları tutuluyor mu? Ramak kala olaylar inceleniyor mu? Emniyet ekipmanının bakımı plana uygun yapılıyor mu? İç denetimle bu soruların cevabını denetçiden önce siz öğrenirsiniz. ISO 45001 denetiminiz olsa bile değişiklik yönetimi, mekanik bütünlük ve büyük kaza senaryoları gibi proses güvenliği unsurları orada aynı derinlikte sorgulanmadığından iki denetim birbirini tamamlar.
Denetimin Dayandığı Mevzuat
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702), md. 6 ve Ek-3
- Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliği ve Güvenlik Raporu Tebliği: GYS'nin belgelerde anlatılması
- Rehber kaynak: CCPS, Risk Based Process Safety
Ek-3 Unsurları ve Sorduğumuz Sorular
Ek-3'teki her GYS unsuru için yazılı prosedürü okuyor, ardından uygulama kayıtlarından örnek seçip karşılaştırıyoruz:
| Unsur | Örnek denetim soruları |
|---|---|
| Organizasyon ve personel | Roller tanımlı mı? Büyük kaza riski taşıyan işlerde çalışanların ve yüklenicilerin eğitimi kayıtlı mı? |
| Büyük tehlikelerin belirlenmesi | Risk analizleri güncel mi? HAZOP aksiyonları kapatılmış mı? |
| İşletme kontrolü | Kritik ekipmanın bakımı planlandığı gibi yapılıyor mu? İş izinleri doğru dolduruluyor mu? |
| Değişikliklerin yönetimi | Son proses değişiklikleri için değişiklik kaydı ve risk değerlendirmesi var mı? |
| Acil durum planlaması | Tatbikatlar yapılmış, sonuçları plana işlenmiş mi? |
| Performansın izlenmesi | Kaza ve ramak kala olaylar inceleniyor, kök nedenleri ve aksiyonları izleniyor mu? |
| Tetkik ve gözden geçirme | Yönetim, sistemin performansını düzenli olarak gözden geçiriyor mu? |
Denetimde Bizden Beklenebilecekler
- Doküman incelemesi ve denetim planı
- Sahada görüşme, kayıt örneklemesi ve gözlem
- Uygunsuzlukların ve gelişim alanlarının önem derecesine göre ayrılması
- Öncelik sıralı aksiyon listesi, sorumlu ve tarih önerisiyle
- Bulguların belge revizyonuna yansıması gereken yerlerin gösterilmesi
- İstenirse GYS ekibine uygulamalı eğitim (PRSES eğitimleri)
Yönetmelik iç denetimi kimin yapacağını sınırlamıyor; bazı kuruluşlar kendi ekipleriyle dış denetimi dönüşümlü yürütüyor. Bulguları kapatmak işletmenin işi. Kapatmayı doğrulamak için ayrıca ikinci bir denetim planlanabilir.
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi