Büyük Kaza Anında Kim Ne Yapacak?
Dâhili acil durum planı, üst seviyeli bir kuruluşta büyük kaza olduğunda kimin neyi hangi sırayla yapacağını yazılı hale getirir. Hedef, insanlara, çevreye ve mülke gelecek zararı en aza indirmektir. Etkilenebilecek kişiler bilgilendirilir, tahliye ve ilk yardım güvenle yürütülür, dış müdahale ekipleriyle bağlantı kurulur.
Genel "acil durum planı"ndan farkı şudur: büyük kaza senaryolarına dayanır ve her senaryonun müdahale adımlarını ayrı ayrı gösterir.
Planı Zorunlu Kılan Düzenlemeler
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik, md. 13, 14 ve 15 (RG 02.03.2019/30702)
- Büyük Endüstriyel Kazalarda Uygulanacak Dâhili Acil Durum Planları Hakkında Tebliğ (RG 15.08.2020/31214): format Ek-2'de, iletişim tablosu Ek-3'te, senaryo formu Ek-4'te
Üst Seviyeli Kuruluşun Takvimi
Plan üst seviyeli kuruluşlar için zorunludur. Süreleri aşağıda topladık.
| Yükümlülük | Süre / sıklık |
|---|---|
| Planın hazırlanması | Yeni kuruluşlarda işletmeye başlamadan önce; değişiklikle üst seviyeye geçenlerde 1 yıl içinde |
| Bakanlık sistemine yükleme | Nihai plan 1 ay içinde; güncellemelerden sonra yine 1 ay içinde |
| Gözden geçirme | En geç 3 yılda bir ve ilgili belgeler değiştiğinde |
| Tatbikat | Yılda en az 1 saha tatbikatı; her senaryo en geç 3 yılda bir tatbik edilir (sahada tatbik edilmeyenler masa başı) |
| Müdahale kartı ve itfaiye raporu | İl AFAD, il sağlık müdürlüğü ve itfaiye ile istişare edilerek hazırlanır, nihai kart 5 gün içinde iletilir |
Büyük kaza ya da büyük kazaya dönüşebilecek bir olayda plan hemen devreye alınır, il afet ve acil durum müdürlüğüne haber verilir. Dâhili plan yetmezse il afet müdahale planı devreye girer.
Planda Neler Yer Alır?
- Yangın, patlama ve toksik yayılım senaryoları; deprem, sel ve heyelan gibi doğal tehlikeler
- Acil durum organizasyonu, komuta zinciri ve hizmet grupları
- Alarm ve uyarı sistemleri
- Her senaryo için müdahale formu (Ek-4) ve iletişim tablosu (Ek-3)
- Tahliye yolları, toplanma ve sığınma alanları, vaziyet planları
- 24 saat geçerlilik: vardiya değişimi, tatil ve bayram günleri dahil
- Basına açıklama yapacak kişinin belirlenmesi
- Eğitim programı: yükleniciler, karşılıklı yardımlaşma yapılan komşu tesisler ve ziyaretçiler dahil
Plan Hazırlığında Yaptıklarımız
- Senaryo dokümanından plan senaryolarının türetilmesi
- Organizasyon ve hizmet gruplarının kurgulanması
- Tebliğ formatında plan, senaryo formları ve vaziyet planları
- Tehlikeli madde müdahale kartı ve itfaiye raporu için kurumlarla yazışma desteği
- Eğitim içerikleri ve yıllık tatbikat programı
- Tatbikatın gözlemlenmesi ve değerlendirme raporu
Taslaktan Tatbikata Adımlar
- Senaryo ve tesis verilerinin derlenmesi
- Acil durum organizasyonu ve kaynakların sahada doğrulanması
- Plan taslağı ve ilgili ekiplerle gözden geçirme
- Nihai plan ve sisteme yükleme
- Eğitim ve ilk tatbikat
- Tatbikat bulgularına göre güncelleme
Size Teslim Ettiğimiz Plan Seti
- Tebliğ formatında dâhili acil durum planı
- Senaryo bazında müdahale formları ve iletişim tablosu
- Tahliye ve toplanma vaziyet planları
- Yıllık eğitim ve tatbikat takvimi, tatbikat raporu şablonu
Sıkça Sorulan Sorular
İşyerinde zaten acil durum planımız var; yeterli mi?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre hazırlanan plan herkes için geçerli bir yükümlülüktür. Üst seviyeli kuruluşlarda buna ek olarak, büyük kaza senaryolarına dayanan ve tebliğdeki formata uyan dâhili plan gerekir. Mevcut planınızı temel alıyor, eksikleri tamamlıyoruz.
Alt seviyeli kuruluşlar dâhili acil durum planı hazırlamalı mı?
Yönetmelikteki zorunluluk üst seviyeli kuruluşlar içindir. Alt seviyeli kuruluşlarda acil durum planlaması, politika belgesindeki güvenlik yönetim sisteminin bir unsuru olarak ele alınır.
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi