BEKRA / SEVESO Danışmanlığı

BEKRA ve SEVESO Aynı Şey mi?

BEKRA, "büyük endüstriyel kaza riski" taşıyan kuruluşlara uygulanan mevzuatın kısa adı. Avrupa Birliği'nde bu düzenleme 1976'daki Seveso (İtalya) kazasının ardından çıkan direktiflerle biçimlendi. Türkiye'deki yönetmelik de SEVESO III Direktifi (2012/18/AB) ile uyumlu.

Tesiste belirli miktarın üzerinde parlayıcı, patlayıcı, toksik ya da çevreye zararlı madde varsa kuruluş "alt seviyeli" veya "üst seviyeli" sayılır. Seviyeye göre bildirim yapılır, belirli belgeler hazırlanıp güncel tutulur ve tesis düzenli denetime açık olur.

İşe kapsamda olup olmadığınızı netleştirerek başlıyoruz. Kapsamdaysanız yönetmeliğin istediği belgelerin hepsini tek bir risk çalışmasından türetiyoruz; böylece belgeler birbirini tutuyor.

Yönetmelik ve Tebliğler

• Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik: RG 02.03.2019, sayı 30702 (mükerrer)
• Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliği: RG 19.04.2019, sayı 30750
• Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliği: RG 19.04.2019, sayı 30750
• Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği: RG 30.06.2020, sayı 31171
• Büyük Endüstriyel Kazalarda Uygulanacak Dâhili Acil Durum Planları Hakkında Tebliğ: RG 15.08.2020, sayı 31214
• AB Direktifi 2012/18/AB (SEVESO III)

Yönetmeliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı birlikte yürütür. Tebliğlerin bir kısmı, yayımlandıkları tarihteki bakanlık adlarıyla (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler; Çevre ve Şehircilik) çıkarılmıştır.

Tesisiniz Kapsama Giriyor mu?

Yönetmelik, Ek-1'de listelenen tehlikeli maddeleri eşik değerlerin üzerinde bulunduran kuruluşlara uygulanır. Kontrol kaybı sırasında ortaya çıkabilecek maddeler de hesaba katılır.

Hiçbir madde tek başına eşiği aşmasa da aynı tehlike grubundaki maddelerin oranları Ek-1'deki toplama kuralıyla birlikte değerlendirilir. "Hiçbir maddemiz eşiğin üzerinde değil" demek, kapsam dışında olduğunuzu göstermeyebilir.

Askerî tesisler, iyonlaştırıcı radyasyon faaliyetleri, kuruluş sınırları dışındaki taşıma ve boru hatları, madencilik ve taş ocakçılığı, düzenli depolama alanları gibi bazı faaliyetler kapsam dışıdır. Yine de istisnaların da istisnası var; boru hatlarındaki depolamalı pompa istasyonları buna örnek.

İşletmeci Neyi Yapmak Zorunda?

1. Belirleme ve bildirim: Seviyenizi belirleyip işletmeye başlamadan önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın bildirim sistemine girersiniz. Madde miktarı, madde özellikleri, proses ya da bildirilen bilgiler değişirse, tesis kapanır veya devredilirse bildirim 30 gün içinde güncellenir.
2. Güvenlik yönetim sistemi: Ek-3'teki unsurları içeren bir sistem kurulması ve büyük kazaları önleyecek bütün tedbirlerin alınması beklenir.
3. Tehlikeli madde müdahale kartı: Senaryo dokümanındaki her madde için Ek-7 formatında kart hazırlanır. Kartlar il afet ve acil durum müdürlüğüne, il sağlık müdürlüğüne ve itfaiyeye gönderilir; değişiklik olursa bir ay içinde güncellenir.
4. Belgeler: Seviyeye göre politika belgesi veya güvenlik raporu, senaryo dokümanı ve (üst seviyede) dâhili acil durum planı.
5. Kamunun bilgilendirilmesi: Ek-5 Bölüm 1 bilgileri internette sürekli erişilebilir durur. Üst seviyeli kuruluşlar Bölüm 2 bilgilerini de yayımlar ve en geç 5 yılda bir günceller.
6. Büyük kaza sonrası: Yetkili kurumlara hemen bildirim yapılır, ayrıntılı rapor 60 gün içinde verilir.

BEKRA Dosyasında Üstlendiğimiz İşler

• Tehlikeli madde envanterinin çıkarılması ve Ek-1'e göre sınıflandırma (SDS'ler üzerinden H ifadeleri, adlandırılmış maddeler)
• Toplama kuralı hesabı, alt/üst seviye belirlemesi ve sonucun gerekçeli raporu
• Bakanlık bildirim sistemine ilk bildirim ve sonraki güncellemeler
• Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi veya Güvenlik Raporu
• Büyük Kaza Senaryo Dokümanı ve tehlikeli madde müdahale kartları
• Dâhili Acil Durum Planı, eğitim ve tatbikat kurgusu
• Kamunun bilgilendirilmesi metinleri (Ek-5)
• Denetime hazırlık: belge seti, kayıtlar ve saha turu provası

İlk Görüşmeden Denetime Adımlar

1. Ön değerlendirme: Madde listesi ve azami stok miktarlarınızdan kapsam ve seviye tespiti.
2. Saha ve doküman incelemesi: Proses akış şemaları, P&ID'ler, yerleşim planı, mevcut risk değerlendirmeleri.
3. Risk çalışması: HAZOP/HAZID ile tehlike tanımlama, sonuç modellemesi, gerekirse LOPA.
4. Belgelerin yazılması: Hepsi aynı senaryo setine dayandığı için raporlar arasında çelişki çıkmaz.
5. Bildirim ve teslim: Sisteme yükleme, ıslak imzalı nüshalar, gizli bölümlerin ayrılması.
6. Takip: Güncelleme gerektiren değişiklikler, senaryo takvimi ve denetim hazırlığı.

Elinize Geçen Belge Seti

• Kapsam ve seviye belirleme raporu (toplama kuralı hesabı ekli)
• Seviyeye uygun belge seti ve ekleri
• Tehlikeli madde müdahale kartları (Ek-7)
• Kamuya açık bilgilendirme metni
• Sorumlu, termin ve öncelik sütunlarıyla aksiyon listesi

Sıkça Sorulan Sorular