Ekipman Doğru Bölgede mi?
Ex-proof ekipman uygunluk değerlendirmesinde tehlikeli bölgelerdeki elektrikli ve mekanik ekipmanların her birine sahada bakılır ve bulunduğu bölgeye uygun olup olmadığına karar verilir.
İlk adım, etiketteki işaretlemeyi bölgenin istediklerle karşılaştırmaktır. Ardından montaj, kablo girişleri, topraklama ve koruma tipinin bozulup bozulmadığı yerinde incelenir. Bu ilk kontrol, ekipmanın doğru bölgede doğru tipte olup olmadığını gösterir; periyodik muayene ise bu durumun zamanla bozulmadığını düzenli aralıklarla teyit eder.
| Örnek işaretleme | Anlamı |
|---|---|
| CE 1234 | CE işareti ve sürece katılan onaylanmış kuruluşun kimlik numarası |
| Ex II 2G | Grup II (madencilik dışı), Kategori 2, gaz ortamı (Bölge 1 ve 2 için uygun) |
| Ex db IIB T4 Gb | Koruma tipi (alev sızdırmaz), gaz grubu IIB, sıcaklık sınıfı T4, ekipman koruma seviyesi Gb |
| Ex II 2D Ex tb IIIC T85°C Db | Toz ortamı, Kategori 2, mahfaza ile koruma, iletken toz, azami yüzey sıcaklığı 85 °C |
Ex Ekipmanda Geçerli Mevzuat
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633), Ek-2 madde 2.4–2.5 ve Ek-3
- Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB): RG 30.06.2016/29758
- TS EN IEC 60079-14: Elektrik tesislerinin tasarımı, seçimi ve kurulması
- TS EN IEC 60079-17: Elektrik tesislerinin muayenesi ve bakımı
- TS EN ISO 80079-36/-37: Elektriksel olmayan (mekanik) ekipman
Yönetmelik, patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan yerlerde 26.12.2003'ten sonra üretilen veya işyerinde kullanılan iş ekipmanlarının Ek-2 ve Ek-3'teki gereklere uymasını şart koşar.
Kimler Bu Kontrolü Yaptırır?
- Patlamadan korunma dokümanı hazırlayan veya güncelleyen işyerleri
- Yeni hat, makine veya elektrik tesisatı devreye alan tesisler (devreye alma öncesi ilk muayene)
- Bakım, onarım veya tadilat sonrası uygunluğun devam ettiğini göstermesi gereken işletmeler
- Satın almadan önce teklif edilen ekipmanın uygunluğunu doğrulatmak isteyen firmalar
Onarım alev yolu, conta ya da kablo rakoru üzerinden koruma tipini bozabileceği için Ex ekipmana eğitimli, yetkin personel dokunmalı ve her onarımdan sonra uygunluk yeniden kontrol edilmelidir.
Sahada Neye Bakıyoruz?
- Bölgelerdeki tüm Ex ekipmanın envanterinin çıkarılması (etiket fotoğraflı)
- Kategori, grup, sıcaklık sınıfı ve EPL açısından bölge uygunluğu
- Görsel, yakın ve detaylı muayene (TS EN IEC 60079-17)
- Sertifika ve uygunluk beyanlarının toplanması ve kontrolü
- Uygunsuz ekipman için değiştirme veya bölge küçültme önerileri
- Sonraki kontroller için muayene programı
Etiketi ve sertifikası doğrulanamayan ekipmanı tehlikeli bölgede uygun saymıyoruz; üreticiden belge alınması ya da ekipmanın değiştirilmesi gerekir.
Rapor Dosyasında Neler Var?
- Ex ekipman envanteri: konum, etiket bilgileri, sertifika numarası, fotoğraf
- Uygunluk tablosu: uygun / uygun değil / şartlı uygun
- Tespit edilen uygunsuzluklar ve öneriler
- Ekipman bazında muayene kayıtları
Teknik kontrol: Eyüp Yıldız, Elektrik Mühendisi