Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD)

PKD Hangi Soruya Cevap Verir?

Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD), patlayıcı ortam oluşabilecek bir işyerinde şu soruyu cevaplar: Patlama riski nasıl belirlendi ve değerlendirildi, tehlikeli bölgeler nasıl sınıflandırıldı, çalışanları korumak için hangi teknik ve organizasyonel önlemler alındı?

Yönetmelik önlemleri bir öncelik sırasına koyar; doküman da bu sırayla ilerlemelidir:

1. Patlayıcı ortam oluşmasını önlemek,
2. Bu mümkün değilse patlayıcı ortamın tutuşmasını önlemek,
3. Patlamanın çalışanlara zararlı etkilerini azaltmak.

Hangi Yönetmelik İstiyor?

• Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013, sayı 28633; AB 1999/92/AT Direktifi ile uyumlu)
• Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB), RG 30.06.2016, sayı 29758: ekipman kategorileri
• İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği; Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSGGM, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunmalarına İlişkin Uygulama Rehberi (2015)
• TS EN IEC 60079-10-1 (gaz) ve 60079-10-2 (toz) bölgelendirme; TS EN 1127-1 patlamadan korunma temel kavramları

Hangi İşyerinde Hazırlanmalı?

Yanıcı gaz, buhar, sis veya tozla çalışılan ve çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atacak miktarda patlayıcı ortam oluşabilecek her işyerinde. Sahada en sık karşılaştıklarımız:

• Boyahaneler, solvent ve kimyasal depoları, dolum alanları
• Akaryakıt istasyonları, LPG ve doğal gaz tesisleri, jeneratör ve kazan daireleri
• Un, şeker, nişasta, yem, ahşap, plastik ve metal tozu oluşan tesisler
• Toz toplama, filtre ve silo sistemleri
• Akü şarj odaları, laboratuvarlar, ilaç ve kozmetik üretimi

Doküman çalışmaya başlamadan önce hazırlanır. İşyerinde, iş ekipmanında, çalışma prosesinde veya yönteminde önemli bir değişiklik, genişleme ya da tadilat yapıldığında gözden geçirilip güncellenir. Yeni bir kimyasal, farklı bir havalandırma düzeni ya da yeni bir makine tipik güncelleme sebepleridir; hazırlayan ekip ayrıca bir gözden geçirme periyodu belirleyebilir. Mevzuat dokümanı belirli bir formata bağlamaz, belirleyici olan içeriğidir.

Dokümanda Neler Bulunur?

• İşyeri, prosesler ve yanıcı maddelerin özellikleri (parlama noktası, alt/üst patlama sınırı, minimum tutuşma enerjisi, toz patlama parametreleri)
• Patlama riskinin değerlendirilmesi: patlayıcı ortamın oluşma ihtimali ve süresi, statik elektrik dahil tutuşturucu kaynaklar, olası etkilerin büyüklüğü
• Tehlikeli bölgelerin sınıflandırılması ve bölgelendirme çizimleri
• Bölgelerdeki ekipmanın kategori, grup ve sıcaklık sınıfına göre uygunluğu
• Teknik önlemler: havalandırma, inertleme, topraklama ve eş potansiyel, patlama tahliyesi/bastırma/izolasyon
• Organizasyonel önlemler: sorumluluklar, yazılı talimatlar, çalışma izni, eğitim, alt işveren koordinasyonu, işaretleme (Ek-4)
• Bakım, onarım ve tadilat sırasında alınacak özel önlemler
• Aksiyon planı ve güncelleme koşulları

PKD Çalışmasında Üstlendiklerimiz

• Saha incelemesi, madde envanteri ve güvenlik bilgi formlarının değerlendirilmesi
• Gaz/buhar ve toz için ayrı ayrı bölgelendirme hesapları
• Tutuşturucu kaynak analizi (TS EN 1127-1)
• Ex ekipman envanteri ve uygunluk kontrolü
• Önlem planı ve dokümanın yazımı
• Mevcut dokümanların gözden geçirilmesi ve güncellenmesi

SDS'lerden Bölge Haritasına

1. Ön bilgi: yerleşim planı, proses akışı, madde listesi ve SDS'ler
2. Saha ziyareti: kaynakların, havalandırmanın ve ekipmanların yerinde incelenmesi
3. Hesaplar: bölge tipi ve sınırları
4. Uygunluk kontrolü ve tespitler
5. Doküman taslağı ve işletmeyle değerlendirme
6. Nihai doküman, bölge haritaları ve aksiyon listesi

Teslimat Paketi

• Patlamadan Korunma Dokümanı
• Tehlikeli bölge haritaları (gaz ve toz ayrı)
• Ex ekipman envanteri ve uygunluk listesi
• Önceliklendirilmiş aksiyon listesi
• Bölge girişleri için uyarı işareti listesi

Sıkça Sorulan Sorular