Proses Borulama Kontrolleri

Boru Hatlarında Neyi Kontrol Ediyoruz?

Tehlikeli ya da basınçlı akışkan taşıyan proses borularında et kalınlığına, korozyona, desteklere, flanş bağlantılarına, genleşme elemanlarına ve sızdırmazlığa bakıp uygunluğu değerlendiriyoruz.

Tanklar ve kaplar genelde daha çok ilgi görür. Oysa proses kaçaklarının azımsanmayacak bir bölümü boru, flanş ve küçük çaplı bağlantılardan çıkar.

Borulama İçin Başvurulan Kaynaklar

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III: 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiş hali
• TS EN 13480 serisi: Metalik endüstriyel borulama
• API 570: Boru sistemlerinin işletmede muayenesi (referans)

Her Hat Her Yıl mı Kontrol Edilir?

Basınçlı tesisatlar EK-III 2.1 kapsamında, ancak proses borulamasının tabloda kendi satırı yok. Aralık ve kriterler bu yüzden EK-III 1.1 ve 1.4'teki sıraya göre seçilir: önce ilgili standart, sonra imalatçı verisi, ikisi de yoksa risk değerlendirmesi. Hidrostatik testin yapılamadığı hatlarda EK-III 2.1.3'teki tahribatsız muayene alternatifi gerekçesiyle uygulanır.

Risk bazlı, yazılı bir programla yüksek riskli hatlara daha sık, düşük riskli hatlara daha seyrek gidilir. Bu yaklaşım hem güvenli hem ekonomiktir. Programın başına HAZOP ve senaryo çalışmalarında öne çıkan hatlar yazılır.

Belirlenen aralık dışında şu hallerde de kontrol gerekir (Yönetmelik md. 7):

• Güvenliği kurulum ve montaja bağlı ekipmanda, kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce
• Önemli bakım ve onarımlardan sonra
• Seyyar olmayan ekipmanın her yer değişikliğinde
• Kaza, doğal olay, çalışma şeklinde değişiklik veya uzun süre kullanılmama gibi güvenliği bozabilecek durumlardan sonra

Hat Üzerinde Yapılan İşler

• Hat listesi ve kritiklik sınıflandırması
• Ultrasonik et kalınlığı ölçümü ve korozyon hızı takibi
• Destek, askı ve kızakların durumu; titreşim
• Flanş, conta ve cıvata bağlantıları; küçük çaplı bağlantılar
• İzolasyon altı korozyon şüpheli bölgeler
• Gerektiğinde RT, PT ve MT

Muayene Raporu

Rapor EK-III madde 1.7'deki başlıkları taşır: genel bilgiler ve kontrol metodu, ekipman etiket ve tespit bilgileri, test değerleri, kullanılan ölçüm aletleri ve kalibrasyonları, muayene kriterleri, kusur açıklamaları, sonuç ve kanaat. EKİPNET'e kayıtlı yetkili kişinin onayı olmadan rapor geçerlilik kazanmaz.

• Sonuç ve kanaat bölümünde ekipmanın kullanılabileceği veya uygunsuzluk giderilene kadar kullanılamayacağı açıkça yazılır.
• Uygunsuz bulunan hat düzeltilene kadar kullanılmaz; işveren bunu görünür biçimde işaretler. Düzeltmenin ardından ikinci kontrol yapılır, yeni rapor yazılır.
• Bakanlığın rapor formatı ve kriteri yayımlanmış ekipmanlarda kusurlar hafif/ağır olarak derecelendirilir. Hafif kusurlar bir sonraki kontrol başlangıç tarihine kadar giderilmezse ağır kusur sayılır.
• Raporlar ekipman kullanıldığı sürece saklanır.

Raporlarımızı sahada kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla hazırlıyoruz. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.