Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi
İş ekipmanlarının periyodik kontrolünde bugün konuşulan pek çok kavram (akreditasyon zorunluluğu, Bakanlık rapor formatı, ekipman muayene kuruluşu) 2022'de başlayan bir değişiklik dalgasının parçasıdır. Serinin ilk yazısı 18 Şubat 2022 değişikliğiyle başlıyor: dört ekipman grubunda getirilen akreditasyon zorunluluğu bugüne nasıl geldi, tarih sırasıyla bakalım.
2013'Ten 2027'Ye Tarihler
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 25.04.2013 | İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği yayımlandı (RG 28628). |
| 18.02.2022 | Yönetmelikte değişiklik (RG 31754). Ek Madde 2 ile dört ekipman grubu için akreditasyon zorunluluğu getirildi; yürürlük tarihi 01.01.2024 olarak belirlendi. |
| 01.01.2024 | LPG tankları, kule krenler, asılı erişim donanımları ve yürüyen merdivenlerin periyodik kontrolleri yalnızca ilgili kapsamda akredite muayene kuruluşlarınca yapılmaya başlandı. |
| 20.03.2024 | Akredite muayene kuruluşları için İSG-KATİP'te yetki talebi ve kuruluşa özel sözleşme ekranı açıldı. |
| 23.12.2025 | Yönetmelik revizyonu (RG 33116): "akredite muayene kuruluşu" yerine "ekipman muayene kuruluşu" kavramı; zorunlu ekipman sayısı dörtten sekize; yeni dört ekipman için uyum 01.01.2027'ye kadar. |
2022 Değişikliği Neyi Getirdi?
2013 tarihli yönetmelikte periyodik kontrol, belirli mesleklerden olup gerekli eğitimi almış ve Bakanlık kaydına alınmış "periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler" tarafından yapılıyordu. Yani kontrolü kimin yapacağını kişinin mesleği ve kaydı belirliyordu.
18 Şubat 2022 değişikliği bu yapıya ikinci bir katman ekledi: bazı ekipmanlarda kişinin yetkili olması yetmeyecek, kontrolün o ekipman kapsamında TS EN ISO/IEC 17020'ye göre akredite edilmiş bir muayene kuruluşu çatısı altında yapılması gerekecekti. Seçilen dört grup, arıza halinde sonuçları ağır olan ve kontrolü uzmanlık isteyen ekipmanlardı:
- Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) tankları
- Kule krenler
- Asılı erişim donanımları (cephe platformları gibi)
- Yürüyen merdivenler
Yürürlük için yaklaşık iki yıllık bir geçiş tanındı. Amaç, muayene kuruluşlarına kapsam genişletme, işverenlere de hizmet aldıkları kişileri gözden geçirme fırsatı vermekti. Bakanlık, zorunluluk başlamadan önce yaptığı duyuruda taslak rapor formlarının o tarihte henüz zorunlu olmadığını ve kuruluşların mevcut akreditasyon kapsamlarıyla hizmete devam edeceğini de hatırlattı.
Sonradan Neler Eklendi?
2022'de atılan adım sonraki yıllarda genişledi. 2024'te İSG-KATİP'te akredite kuruluşlara özel yetki ve sözleşme ekranları açıldı; kuruluşun TÜRKAK sertifikası sisteme yükleniyor, kuruluş ile sahaya gidecek yetkili kişi arasında ayrıca personel sözleşmesi kuruluyor. 2025'te yapılan bir güncellemeyle, akreditasyonu askıya alınan veya kapsamdan çıkan kuruluşun yetkisi iptal edildiğinde devam eden sözleşmelerinin de kendiliğinden düştüğü duyuruldu.
23 Aralık 2025 revizyonu ise kavramı ve kapsamı değiştirdi. Akredite muayene kuruluşu ifadesi yerini "ekipman muayene kuruluşu" kavramına bıraktı; Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite kuruluşlar bu tanımı karşılıyor. Zorunlu ekipman listesine hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları, buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları ve sütunlu çalışma platformları eklendi. Bu yeni dört grup için uyum tarihi 1 Ocak 2027.
İşveren İçin Ne Anlama Geliyor?
- Tesisinizdeki ekipman listesinde bu sekiz gruptan biri varsa, kontrolü yapacak kişinin değil, bağlı olduğu kuruluşun akreditasyon kapsamını da kontrol etmelisiniz.
- Akreditasyon sertifikasının kapsam ekinde ilgili ekipmanın açıkça yer aldığına bakın; genel bir "kaldırma ekipmanları" ifadesi her zaman yeterli değildir.
- Kule kren ve asılı erişim donanımında sözleşmenin İSG-KATİP'te kuruluşa özel ekranla yapıldığını teyit edin.
- Yeni eklenen dört grup için 2026 içinde hizmet aldığınız kişi veya kuruluşu gözden geçirin; 2027 başında takvim sıkışabilir.
Kaldırma ekipmanlarında hangi kontrollerin ne sıklıkla yapıldığını Kaldırma ve İletme Ekipmanları sayfamızda özetledik. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Denetimde Takılınan Noktalar
- Yetkili kişinin kişisel kaydını yeterli saymak; akreditasyon zorunlu ekipmanda raporun kuruluş adına düzenlenmesi gerekir.
- Akreditasyon sertifikasının geçerlilik tarihini ve kapsamını kontrol etmemek.
- Zorunluluğun yalnızca 2024'teki dört ekipmanla sınırlı olduğunu düşünmek; 2025 revizyonu listeyi sekize çıkardı. Listede olmayan ekipmanda ise kontrol, yönetmelikteki yetkili kişilerce yapılmaya devam ediyor.
Bu Seride
- 2022 değişikliği ve akreditasyon zorunluluğu (bu yazı)
- Madde 14/B ve Bakanlık rapor formatları
- EKİPNET'ten İSG-KATİP'e geçiş
- İSG-KATİP periyodik kontrol sözleşmesi
- Patlayıcı ortam ekipmanları
- 2025 sözleşme normu, zorunlu rapor takvimi, 33116 revizyonu, katodik koruma ve 2027 hazırlığı
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628)
- Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 18.02.2022/31754)
- Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 23.12.2025/33116)
- isekipmanlari.csgb.gov.tr duyurusu: "Bazı İş Ekipmanları Periyodik Kontrollerinde Akreditasyon Zorunluluğu Başlıyor"
- isekipmanlari.csgb.gov.tr duyurusu: "Akredite Muayene Kuruluşu İSG-KATİP Yetki Talebi" (20.03.2024; güncelleme 08.05.2025)
- isekipmanlari.csgb.gov.tr duyurusu: "İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Revizyonu Yayımlandı" (Aralık 2025)