İçeriğe geç
Teklif al

Toz Patlaması: Silo ve Toz Toplama Sistemlerinde Kritik Önlemler

ATEX ve PKD ·

Teknik kontrol: M. Abdullah Parlak, Makina Mühendisi

Un, şeker, nişasta, yem, ahşap ve plastik tozları havada uygun konsantrasyonda bulut oluşturduğunda patlayabilir. Bulut en çok silolarda, filtrelerde, elevatörlerde ve öğütücülerde oluşur. Asıl tehlike ikinci patlamadadır: ilk patlama ortamda birikmiş tozu havaya kaldırır ve çok daha büyük bir ikincil patlamaya yol açabilir.

Siloda Yedi Önlem

  1. Bölgelendirme: Silo ve filtre içi çoğu zaman Bölge 20'dir; çevresi Bölge 21/22 olabilir. Ekipman bu bölgelere uygun kategoride seçilmelidir.
  2. İzolasyon: Patlamanın besleme ve boşaltma hatlarıyla diğer ekipmanlara geçmesini engelleyen izolasyon vanaları veya patlamaya dayanıklı döner vanalar kullanılmalıdır.
  3. Patlama tahliyesi: Tahliye panelleri doğru boyutlandırılmalı ve alevi insanların bulunmadığı güvenli bir yöne vermelidir.
  4. Statik elektrik ve topraklama: Silo, boru hatları, hortumlar ve boşaltma noktaları sürekli topraklanmalı; iletken olmayan parçalar kontrol edilmelidir.
  5. Mekanik kıvılcım ve sıcak yüzey: Fan, rulman ve konveyörlerde aşırı ısınma ve sürtünme izlenmelidir.
  6. Temizlik: Tabaka halindeki toz birikintisi düzenli temizlenmeli; basınçlı havayla üfleme toz bulutu oluşturduğu için kaçınılmalıdır.
  7. Eğitim ve talimat: Silo bölgesinde çalışanlar patlayıcı ortamda güvenli çalışma eğitimi almalı, yüklemeden önce kontrol listesi uygulanmalıdır.

KSt ve PMax Neden Ölçülmeli?

Koruma sistemlerinin boyutlandırılmasında tozun patlama şiddeti (Kst), en yüksek patlama basıncı (Pmax) ve minimum tutuşma enerjisi gibi değerler kullanılır. Değerler ürüne, tane boyutuna ve neme göre değişir. Bu yüzden riskin yüksek olduğu ekipmanlarda numuneyi laboratuvarda test ettirmenizi öneririz.

Tesisinizin değerlendirmesi için Toz ve Gaz Patlaması Risk Değerlendirmesi sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

  • Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633)
  • TS EN 1127-1; TS EN 14491 (toz patlama tahliyesi); TS EN 15089 (patlama izolasyonu)
  • IEC TS 60079-32-1: Statik elektrik tehlikeleri