Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi
BEKRA kapsamındaki bir kuruluşun ilk resmi adımı bildirimdir. Güvenlik raporu, politika belgesi, senaryo dokümanı, acil durum planı; hepsi bu bildirimde beyan edilen bilgilere dayanır. Yani bildirim bir kez doldurulup rafa kaldırılacak bir form değil, tehlikeli madde envanteri değiştikçe güncellenmesi gereken bir kayıttır.
Belge Setini Bildirim Belirler
Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702), kuruluşun seviyesini işletmecinin kendisinin belirleyip Bakanlığa beyan etmesini ister. Seviye, tesiste bulunabilecek tehlikeli maddelerin azami miktarları Ek-1'deki eşiklerle karşılaştırılarak ve Ek-1 Notlar bölümünün 4. maddesindeki toplama kuralı uygulanarak bulunur. Bildirim, bu hesabın resmi sonucudur.
Beyan edilen seviye, hangi belgelerin hazırlanacağını da belirler. Alt seviyeli kuruluş politika belgesi ve senaryo dokümanı hazırlar; üst seviyeli kuruluşa bunlara ek olarak güvenlik raporu ve dâhili acil durum planı düşer. Seviye hesabındaki bir hata yanlış belge setiyle sonuçlanır ve denetimde ciddi bir uyumsuzluk olarak karşınıza çıkar. Seviyenin nasıl belirlendiğini BEKRA kapsamında mıyım? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Bildirim Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Yönetmeliğin 7. maddesine göre alt veya üst seviyeli kuruluşun işletmecisi bildirimini faaliyete geçmeden önce yapar. Bildirim, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın çevrimiçi bildirim sistemi üzerinden beyan usulüyle verilir. Kâğıt dilekçe ya da e-posta geçerli sayılmaz.
Uygulamada sıra şöyledir:
- Kuruluş sınırlarının belirlenmesi: Aynı işletmecinin denetiminde olan ve tehlikeli maddelerin bulunduğu alanların tamamı tek kuruluş olarak değerlendirilir. Ayrı parsellerde olsa bile ortak altyapıyı kullanan depolama alanları çoğu zaman aynı kuruluşun parçasıdır.
- Envanterin hazırlanması: Hammadde, ara ürün, ürün ve atıklar dahil her tehlikeli madde için azami miktar çıkarılır. Ortalama stok değil, bir anda bulunabilecek en yüksek miktar esas alınır.
- Sınıflandırma ve eşleştirme: Güvenlik bilgi formlarındaki zararlılık sınıfları Ek-1 Bölüm 1 kategorileriyle, adı geçen maddeler Bölüm 2 ile eşleştirilir.
- Seviye hesabı: Önce tek tek eşik karşılaştırması yapılır, sonra sağlık, fiziksel ve çevresel tehlike grupları için toplama kuralı uygulanır.
- Sisteme giriş: Kuruluş bilgileri ile maddelerin miktarı, niteliği ve fiziki şekli sisteme girilir. Girilen değerler envanter tablosuyla birebir aynı olmalıdır.
Bildirimin dayandığı envanter tablosunu, hesap sayfasını ve güvenlik bilgi formlarını bir arada arşivleyin. Denetimde ilk istenen belge, beyan edilen rakamların nereden geldiğini gösteren bu hesaptır. Hesap sonunda eşiklerin altında kalıp bildirim yapmanız gerekmese bile aynı dosyayı saklayın; kapsam dışı olduğunuzu ancak onunla gösterebilirsiniz.
30 Günlük Güncelleme Kuralı
Bildirimi her yıl yenilemek gerekmez. Yönetmelik bunun yerine belirli değişikliklerden sonra otuz gün içinde güncelleme ister:
| Değişiklik | Örnek |
|---|---|
| Seviyeyi etkileyebilecek miktar değişikliği | Yeni bir depolama tankının devreye alınması |
| Tehlikeli maddenin niteliğinde değişiklik | Bir solventin daha düşük parlama noktalı bir alternatifle değiştirilmesi |
| Fiziki şekilde veya proseste değişiklik | Toz halde depolanan bir maddenin çözelti olarak depolanmaya başlanması |
| Kuruluş bilgilerinde değişiklik | Unvan, adres veya sorumlu kişi değişikliği |
| Faaliyetin sona ermesi veya devri | Tesisin satılması ya da kapsam dışına çıkması |
Bu değişiklikler genellikle bildirimle sınırlı kalmaz. Yönetmeliğin 12. maddesi, madde, proses veya kuruluş bilgileri değiştiğinde güvenlik raporunun, politika belgesinin ve senaryo dokümanının da gözden geçirilip güncellenmesini ister. Zincirin tamamını bir arada ele almak için BEKRA doküman revizyonu hizmetimize bakabilirsiniz.
Bildirimde En Çok Rastladığımız Yanlışlar
- Anlık stoku yazmak: Envanter sayım günündeki stokla hazırlanır. Tank veya depo kapasitesi esas alınmadığından seviye olduğundan düşük çıkar.
- Atıkları unutmak: Tehlikeli özellik taşıyan atık solventler ve kimyasal atıklar da envantere girer.
- Toplama kuralını atlamak: Her madde tek başına eşiğin altında kalınca kuruluş kapsam dışı sanılır. Oysa birçok tesis kapsama toplama kuralıyla girer.
- Karışımları ana bileşene göre sınıflandırmak: Karışımın kendi güvenlik bilgi formundaki sınıflandırma esas alınmalıdır.
- Değişikliği bildirmeyi geciktirmek: Yeni bir ürün ya da tank devreye alındığında 30 günlük süre sıkça gözden kaçar. Değişiklik yönetimi prosedürüne "BEKRA bildirimi etkileniyor mu?" sorusunu eklemek bu açığı kapatır.
Bildirimden Sonra Ne Gelir?
Bildirim tamamlanınca seviyeye göre belge hazırlığına geçilir. Alt seviyeli kuruluşlar büyük kaza önleme politika belgesi hazırlar. Üst seviyeli kuruluşların işi güvenlik raporu ve dâhili acil durum planıdır. Büyük kaza senaryo dokümanı ise her iki seviyede de hazırlanır; içindeki her tehlikeli madde için ayrıca müdahale kartı düzenlenip ilgili kurumlara gönderilir.
Envanter, sınıflandırma ve seviye hesabında destek isterseniz BEKRA / SEVESO danışmanlığı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702), md. 7 ve 12, Ek-1
- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 2012/18/AB sayılı Direktifi (Seveso III)