Bu Kontrol Listesi Kimin İçin?
Parlayıcı gaz, solvent, akaryakıt, amonyak, klor ya da çevre için tehlikeli kimyasal depolayan veya kullanan işletmeler için hazırladık. İSG uzmanı, çevre mühendisi, tesis müdürü veya kalite sorumlusu, danışmana gitmeden önce kendi tesisinin tablosunu bu listeyle çıkarabilir.
Liste, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702) ve Ek-1'deki eşik değerler üzerine kuruludur. Amacı resmî kapsam raporunun yerini tutmak değil, hangi bilgilerin eksik olduğunu ve sonucun hangi yöne gittiğini erken görmektir.
Liste Neleri Kapsıyor?
- Kapsam dışı faaliyetler: Yönetmeliğin uygulanmadığı faaliyetler ve bunların istisnaları.
- Tehlikeli madde envanteri: Depo, proses içi, atık ve geçici depolama miktarları; azami miktar ilkesi ve küçük miktarlar için %2 kuralı.
- Sınıflandırma: SDS'lerdeki zararlılık sınıflarının Ek-1 Bölüm 1 kategorileriyle, adı sayılan maddelerin Bölüm 2 ile eşleştirilmesi.
- Eşik tablosu: LPG ve doğal gaz, petrol ürünleri, amonyak, klor, hidrojen ile P2, P5, H1, H2, E1 ve E2 kategorileri için alt ve üst seviye eşikleri.
- Seviye belirleme: Tek tek karşılaştırma ve üç ayrı grup için toplama kuralı.
- Yükümlülükler: Bildirim, müdahale kartları ve seviyeye göre hazırlanacak belgeler.
Nasıl Kullanmalısınız?
- Envanteri anlık stokla değil, tesiste bulunabilecek azami miktarla doldurun. Tank kapasitesi, izinli azami stok ve proses içindeki miktar birlikte sayılır.
- Her madde için güncel güvenlik bilgi formunu açın ve zararlılık sınıfını not edin. Adı Bölüm 2'de geçen maddeyi ayrı işaretleyin; ona Bölüm 2 eşiği uygulanır.
- Önce her maddeyi kendi eşiğiyle, ardından toplama kuralıyla değerlendirin.
- "Bilinmiyor" cevaplarını boş bırakmayın; her biri bir veri eksiği ve sonucu değiştirebilir.
Envanter ve sınıflandırma işi için tehlikeli madde envanteri ve müdahale kartları sayfamıza, adımların ayrıntısı için BEKRA kapsamında mıyım? yazımıza bakabilirsiniz.
Toplama Kuralı Sayısal Olarak Nasıl Uygulanır?
Ek-1 Not 4'e göre hiçbir madde tek başına eşiğe ulaşmasa bile maddeler üç grupta toplanır: sağlık tehlikeleri (H), fiziksel tehlikeler (P) ve çevresel tehlikeler (E). Her grupta, her maddenin miktarı kendi eşiğine bölünür ve oranlar toplanır. Toplam 1'e eşit veya büyükse kuruluş o seviyede sayılır. Hesap Sütun 2 ve Sütun 3 için ayrı ayrı yapılır.
Basit bir örnek: tesiste 30 ton LPG ve 6 ton Kategori 1 parlayıcı sıvı (P5a) bulunsun. LPG'nin eşikleri 50 ve 200 ton, P5a'nın eşikleri 10 ve 50 tondur.
| Hesap | LPG oranı | P5a oranı | Toplam |
|---|---|---|---|
| Alt seviye (Sütun 2) | 30 / 50 = 0,60 | 6 / 10 = 0,60 | 1,20 |
| Üst seviye (Sütun 3) | 30 / 200 = 0,15 | 6 / 50 = 0,12 | 0,27 |
Örnek; gerçek bir tesise ait değildir.
İki madde de tek başına eşiğin altında kalırken fiziksel tehlikeler grubunun Sütun 2 toplamı 1'i geçiyor; tesis alt seviyeli kuruluştur. Sık yapılan hata, proses içindeki ve atık tanklarındaki miktarları hesaba katmamak ya da toplamı yalnızca bir sütun için yapmaktır. LPG depolayan tesisler için ayrıntıyı LPG depolama güvenliği yazımızda anlattık.
Sık Sorulan Sorular
Tablodaki eşikler resmî karar için yeterli mi?
Hayır. Tablo, sık rastlanan maddeler için bir başlangıç noktasıdır. Bir madde birden fazla kategoriye girebilir, karışımların ve atıkların ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Nihai karşılaştırma Yönetmelik Ek-1'in tam metniyle yapılmalıdır.
Kapsamda çıkarsak ilk adım ne olmalı?
İşletmeye başlamadan önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sistemine bildirim yapılır; değişikliklerde bildirim 30 gün içinde güncellenir. Ardından seviyeye göre Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi veya Güvenlik Raporu hazırlanır. Bildirim adımlarını BEKRA bildirimi nasıl yapılır? yazımızda topladık.
Kapsam dışı çıkarsak bir şey yapmamız gerekir mi?
Hesabı ve varsayımları yazılı olarak saklayın. Kapasite artışı, yeni bir madde veya proses değişikliği sonucu değiştirebilir; bu yüzden değerlendirmeyi değişiklik yönetimine bağlamanızı öneririz.
Envanterinizi birlikte değerlendirmek için BEKRA / SEVESO danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik, RG 02.03.2019/30702 (mükerrer): md. 5, 6, 7, 10, 11, 13, 14, 16 ve Ek-1
- Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi Tebliği ve Güvenlik Raporu Tebliği, RG 19.04.2019/30750
- Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği, RG 30.06.2020/31171
- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 2012/18/AB (SEVESO III) Direktifi, Ek-I Bölüm 1, Bölüm 2 ve Not 4
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi