Bursa'da Patlamadan Korunma Dokümanı Hangi Alanlarda Gerekir?
Yanıcı gaz, buhar veya toz bulunan her işyeri, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633) gereğince çalışmaya başlamadan önce patlamadan korunma dokümanı hazırlar. Dokümanın içeriği ve yöntemi patlamadan korunma dokümanı sayfamızda. Bu sayfa Bursa'daki tesis tiplerine odaklanıyor.
Otomotiv Boya ve Kaplama Hatlarında Bölgeler Nasıl Çıkar?
Bursa'da otomotiv, ihracatın yüzde 44'ünü oluşturuyor (2023). Ana sanayinin yanında pres, plastik, kauçuk ve elektrik parçaları üreten yaygın bir yan sanayi var. Bu tesislerin çoğunda boyama veya kaplama adımı bulunur.
| Alan | Yanıcı madde | Bölgelendirmede dikkat edilen |
|---|---|---|
| Yaş boya kabini | Solvent buharı | Kabin havalandırma debisi, fan arızasında bölge genişlemesi, filtre ve ızgaralardaki boya birikintisi |
| Boya mutfağı ve karıştırma odası | Solvent, tiner | Açık kap ve dökme işlemleri, zemin seviyesinde ağır buhar birikmesi |
| Kurutma fırını | Solvent buharı | Fırın içi derişimin alt patlama sınırının altında tutulması, egzoz kilitlemesi |
| Toz boya kabini | Organik boya tozu | Geri kazanım siklonu ve filtre, elektrostatik tabanca, topraklama |
| Akü şarj odası | Hidrojen | Tavan seviyesinde havalandırma, forklift filosunun şarj düzeni |
Kabin içinin tamamını Zone 1 kabul etmek kolaydır ama sahadaki ekipmanla çelişir. Biz bölge sınırlarını havalandırma ölçümü ve salım kaynağı hesabıyla belirliyoruz; çizimler için ATEX bölgelendirme sayfamıza bakabilirsiniz.
İnegöl'de Ahşap Tozu Neden Ayrı Ele Alınır?
İnegöl, Bursa'nın mobilya merkezidir; ilçede İnegöl Mobilya Ağaç İşleri İhtisas OSB ve uluslararası MODEF mobilya fuarı bulunuyor. Mobilya üretiminde kesme, zımparalama ve CNC işlemlerinden çıkan ince ahşap tozu, toz toplama sistemlerinde patlayıcı toz bulutu oluşturabilir.
- Toz toplama filtreleri ve siklonlar: içleri çoğunlukla Zone 20, çevreleri Zone 21 veya 22
- Talaş siloları ve talaş yakan kazanlara besleme hatları: geri tepme ve alev yayılması
- Zımpara makineleri: kıvılcım taşınması, kıvılcım algılama ve söndürme ihtiyacı
- Zemin, kiriş ve makine üstünde biriken toz tabakası: ikincil patlama riski ve temizlik sıklığı
Filtre ve silolarda patlama tahliyesi veya izolasyon gerekip gerekmediğini toz ve gaz patlaması risk değerlendirmesi ile netleştiriyoruz.
Tekstil, Deri ve Gemlik Tesislerinde Neler Öne Çıkar?
- Tekstil boyahaneleri: Bursa Tekstil Boyahaneleri İhtisas OSB'de 2026 itibarıyla 70'e yakın fabrika var. Kimyasal depolar, doğal gaz brülörlü ram makineleri ve varsa solventli apre ve kaplama hatları değerlendirilir.
- Deri işleme: Bursa Deri İhtisas ve Karma OSB gibi deri tesislerinde solventli finisaj veya püskürtme yapılan alanlar varsa bölgelendirmeye girer.
- Gemlik: Limanlarda sıvı yük elleçleniyor; ilçede amonyak üreten bir gübre tesisi var. Amonyak yanıcı bir gazdır; kompresör, dolum ve vana grupları bölgelendirmeye girer. Toksik etkisi ise Bursa BEKRA çalışmasında ayrıca ele alınır.
- LPG ve doğal gaz: Fırın ve kazan dairelerinde doğal gaz, forklift ve kurutma sistemlerinde LPG tankları.
Bursa'daki Tesiste Çalışma Nasıl Yürür?
Ekibimiz sahaya gelir, madde envanterini ve güvenlik bilgi formlarını toplar, havalandırmayı ölçer, Ex ekipman envanterini çıkarır. Bölgelendirme hesapları TS EN IEC 60079-10-1 (gaz) ve 60079-10-2 (toz) esasına dayanır. Bölgedeki ekipmanın uygunluğu ve periyodik kontrolü için Bursa periyodik muayene sayfamıza bakabilirsiniz. Bursa'daki tüm hizmetlerimiz Bursa proses güvenliği ve periyodik muayene sayfasında.
Sık Sorulan Sorular
Boya kabini üreticisinin verdiği ATEX belgesi yeterli mi?
Hayır. Kabin üreticisinin belgesi ekipmanın kendisini kapsar. Kabinin bulunduğu odanın, boya mutfağının ve fırının bölgelendirmesi ile işyerine özgü önlemler patlamadan korunma dokümanında işverence ortaya konur.
İnegöl'deki küçük mobilya atölyesi de doküman hazırlamalı mı?
Toz toplama sistemi olan ve ince ahşap tozu biriken her atölyede patlayıcı ortam ihtimali değerlendirilmelidir. Değerlendirme sonucunda patlayıcı ortam oluşabileceği görülürse doküman hazırlanır.
Su bazlı boyaya geçtik; bölgeler kalkar mı?
Su bazlı boyalarda da az miktarda solvent bulunabilir; güvenlik bilgi formundaki parlama noktası ve solvent oranına bakmak gerekir. Bölgeler küçülebilir ama değerlendirme yenilenmeden kaldırılmamalı.
Kaynaklar
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633)
- TS EN IEC 60079-10-1 ve TS EN IEC 60079-10-2
- Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA), Otomotiv Sektör Raporu
- İnegöl Belediyesi, MODEF EXPO İnegöl Mobilya Fuarı açıklamaları
Teknik kontrol: Eyüp Yıldız, Elektrik Mühendisi