İzmir Proses Güvenliği ve Periyodik Muayene

İzmir'de Proses Güvenliği Neden Aliağa'dan Başlar?

İzmir'in büyük kaza riski taşıyan tesisleri büyük ölçüde kuzeyde, Aliağa yarımadasında toplanır. Burada iki rafineri, bir petrokimya kompleksi, LPG ve LNG tesisleri, gemi geri dönüşüm bölgesi ve hurdayı ergiten elektrik ark ocaklı çelik tesisleri aynı kıyı şeridini paylaşır. Denizcilik Genel Müdürlüğü'nün 2024 verilerine göre Aliağa Bölge Liman Başkanlığı 86,3 milyon tonla Türkiye'de en fazla yük elleçlenen liman başkanlığı oldu.

Tehlikeli maddenin bu kadar yoğun olduğu bir yarımadada tek bir tesisin risk çalışması yetmez. Komşu tesisin tankı, iskeledeki gemi ve ortak kullanılan boru koridorları senaryonun parçasıdır. İzmir'in güneyindeki ve doğusundaki OSB'lerde ise risk dağınıktır: kimya, plastik, gıda, metal ve otomotiv yan sanayi tesisleri yan yana çalışır, her birinde farklı bir patlayıcı ortam ve farklı bir ekipman listesi vardır.

Sanayi Hangi İlçelerde ve OSB'lerde Toplanıyor?

Kasım 2025'te TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçe görüşmesinde aktarılan verilere göre ilde 14 OSB faaliyette ve bu OSB'lerde 126.710 kişi çalışıyor. Başlıca bölgeler şunlar:

Atatürk OSB ilin en büyük sanayi bölgesidir. Haziran 2026 tarihli haberlere göre bölgede yaklaşık 55 bin kişi çalışıyor ve Ege Bölgesi Sanayi Odası'nın 2025 yılı en büyük 100 sanayi kuruluşu listesinde bölgeden 30 firma yer alıyor. Kemalpaşa OSB'nin 2015'te yayımlanan sektör dağılımında makine imalatı, maden ve yapı malzemeleri, gıda ve otomotiv yan sanayi ilk sıralardaydı; kimya ve demir-çelik de listedeydi.

Aliağa'da Hangi Riskler Birbirine Değiyor?

• Rafineri ve petrokimya entegrasyonu: STAR Rafinerisi Ekim 2018'de açıldığında temel amaçlarından biri Petkim'e nafta sağlamaktı. Tesisler arası hatlar, bir tesisteki duruşun öbürüne sapma olarak geçmesi demektir.
• İskeleler: 1 Temmuz 2019'da Petkim Limanı'nda yükleme bağlantısı yapılan bir LPG tankerinde patlama ve yangın çıktı; bir mürettebat öldü, 15 kişi hastaneye kaldırıldı. Gemi ile kara arasındaki bağlantı anı, ayrı bir risk konusudur.
• Gemi geri dönüşümü: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın Eylül 2023 tarihli bülteninde Aliağa'da 1.300 metrelik kıyı şeridinde 22 firmanın faaliyet gösterdiği belirtiliyor. Sökülen gemilerin tank ve makine dairelerinde kalan yakıt, sıcak kesme işini patlama riskine dönüştürür.
• Acil durum müdahalesi: 27 Ekim 2020'de Petkim'in Etilen Oksit Fabrikası'nda çıkan yangına müdahale eden üç işçi yakındaki deşarj kanalına düştü, biri hayatını kaybetti. Müdahale ekibinin kendisi de dâhili acil durum planında korunması gereken kişidir.

Bu tesislerin sektörel çerçevesi için kimya ve petrokimya, akaryakıt ve LPG depolama ve metal ve otomotiv sayfalarına bakabilirsiniz.

İzmir İçin Hizmet Sayfaları

• İzmir BEKRA / SEVESO danışmanlığı: Aliağa'daki rafineri, LPG ve kimya tesisleri, OSB'lerdeki kimyasal depolar.
• İzmir HAZOP analizi: rafineri fırınları, tesisler arası hatlar, iskele yükleme işlemleri, kesikli kimya üretimi.
• İzmir patlamadan korunma ve ATEX: LPG ve LNG tesisleri, gemi söküm sahaları, gıda ve plastik tozu.
• İzmir periyodik muayene: liman ve söküm sahası vinçleri, LPG tankları, basınçlı kaplar, OSB'lerdeki iş ekipmanları.

İzmir'de Hangi Kurumlarla Muhatap Olursunuz?

• İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü: BEKRA bildirimlerinin ve denetimlerinin ildeki takibi.
• AFAD İzmir İl Müdürlüğü: Harici acil durum planı ve tehlikeli madde müdahale kartları. İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) da AFAD koordinasyonunda hazırlandı.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı İzmir Grup Başkanlığı: İş sağlığı ve güvenliği teftişleri; patlamadan korunma dokümanı ve periyodik kontrol raporları bu teftişlerde istenir.
• Aliağa Bölge Liman Başkanlığı: İskele ve gemi tarafındaki işlemler.

2021 tarihli İzmir İRAP'ında endüstriyel tesis kazaları ve KBRN olayları, ilin sekiz öncelikli tehlike türünden biri olarak ele alındı. Planda BEKRA kategorisindeki kuruluşlar, ildeki OSB'ler ve Aliağa ile Nemrut iskeleleri için ayrı bölümler var. Plan 140 kurum ve kuruluştan 289 kişinin katıldığı bir teknik çalışma grubuyla hazırlandı ve 227 eylem içeriyor.

Ekiplerimiz İzmir'de Nasıl Çalışıyor?

İzmir'de yerel ofisimiz yok. Ekiplerimiz İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden İzmir'deki sahaya gider. Ön değerlendirmeyi madde listesi, P&ID ve ekipman envanteri üzerinden uzaktan başlatıyor, risk çalışmasını ve muayeneyi tesisi yerinde görerek yapıyoruz. Saha kayıtlarını ve muayene raporlarını kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla sahada oluşturuyoruz. Proses güvenliği ile periyodik kontrolü aynı ekip yürüttüğü için HAZOP'ta kritik çıkan ekipman muayene programına doğrudan girer. Genel çerçeve için proses güvenliği ve periyodik teknik kontroller sayfalarına, diğer iller için hizmet bölgeleri sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Denizcilik Genel Müdürlüğü 2024 yük istatistikleri (Ekonomi Gazetesi haberi, 3 Şubat 2025)
• TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bütçe görüşmesi (Türkgün haberi, 4 Kasım 2025)
• KobiEfor, Ege Bölgesi OSB'leri (Şubat 2016)
• İAOSB'den İzmir sanayisine güçlü katkı (Ege Hakimiyet, 16 Haziran 2026)
• Capital, Kemalpaşa OSB dosyası (Temmuz 2015)
• Yeni Asır, İTOB OSB yazısı (13 Ağustos 2022)
• NTV, STAR Rafinerisi açılış haberi (19 Ekim 2018)
• Deniz Haber, Petkim Limanı'nda LPG tankerinde patlama (2 Temmuz 2019)
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü, Gemi Sanayi ve Kıyı Yapıları Bülteni Sayı 7 (Eylül 2023)
• Hürriyet, Petkim Etilen Oksit Fabrikası yangını haberi (27 Ekim 2020)
• İzmir İl Afet Risk Azaltma Planı (2021), AFAD koordinasyonunda hazırlandı
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, İzmir Grup Başkanlığı duyuruları
• Global Energy Monitor, Aliağa elektrik ark ocaklı çelik tesisi kaydı