Kocaeli'de Proses Güvenliği Neden Ayrı Ele Alınmalı?
Kocaeli'de büyük kaza riski taşıyan tesis sayısı yüksektir ve bu tesisler birbirine yakındır. Kocaeli Sanayi Odası'nın Eylül 2026'da BEKRA bildirim sistemi verilerine dayanarak paylaştığı bilgiye göre ülkedeki 381 üst seviyeli kuruluşun 53'ü, 279 alt seviyeli kuruluşun 38'i Kocaeli'de faaliyet gösteriyor. Aynı il, Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine göre 2024'te 83,8 milyon ton yükle Aliağa'nın ardından en fazla yük elleçlenen ikinci liman başkanlığı bölgesi oldu.
Rafineri, sıvı dökme terminalleri, kimya ihtisas OSB'si ve araç fabrikaları İzmit Körfezi çevresinde birbirine bu kadar yakın olunca bir tesisteki olay komşusunu da etkileyebilir. Bu yüzden Kocaeli'de risk çalışmalarında komşu tesisler, deniz tarafı ve deprem birlikte düşünülmelidir.
Sanayi Hangi İlçelerde ve OSB'lerde Toplanıyor?
Kocaeli sanayisi Gebze-Dilovası-Çayırova hattında ve İzmit Körfezi kıyısında toplanır. İstanbul Ticaret Odası'nın Şubat 2025 tarihli listesinde ilde 14 OSB görünür; bunlardan Kandıra Gıda İhtisas OSB'de altyapı hazırlanıyor, diğer 13'ü işletmede.
| İlçe / bölge | Başlıca yapılar | Öne çıkan proses güvenliği konusu |
|---|---|---|
| Gebze | Gebze OSB, Gebze Güzeller OSB, Gebze Plastikçiler OSB, Makine İhtisas OSB, Gebze V (Kimya) İhtisas OSB | Kimyasal depolama, solvent ve toz kaynaklı patlayıcı ortam, basınçlı ekipman |
| Dilovası | Dilovası OSB, İMES Makine İhtisas OSB, KOBİ OSB; kimyasal ve akaryakıt sıvı dökme terminalleri | Tank sahaları, gemi yükleme-boşaltma |
| Çayırova | TOSB Otomotiv Yan Sanayi İhtisas OSB | İş ekipmanları, boya ve kaplama hatları |
| Körfez | Rafineri; LPG ve akaryakıt terminalleri | BEKRA senaryoları, LPG, domino etkisi |
| Derince | Liman; akaryakıt ve kimyasal terminalleri | Sıvı dökme elleçleme |
| İzmit, Gölcük, Kartepe | Otomobil ve ticari araç fabrikaları, Alikahya OSB, Arslanbey OSB | Boyahaneler, kaldırma ekipmanları |
TİM verilerine göre 2025'in ilk çeyreğinde Kocaeli ihracatının yaklaşık yüzde 76'sını otomotiv ve kimya oluşturdu; ardından demir ve demir dışı metaller ile çelik geldi.
Kocaeli'deki Tesisler Hangi Hizmete İhtiyaç Duyar?
Hangi hizmetin gerektiği, tesisteki madde miktarına ve prosese bağlıdır. Kocaeli için hazırladığımız ayrıntılı sayfalar:
- Kocaeli BEKRA / SEVESO danışmanlığı: rafineri, terminal ve kimya tesislerinde kapsam belirleme, güvenlik raporu ve senaryo dokümanı.
- Kocaeli HAZOP analizi: tank sahası-iskele transferleri, kimya reaktörleri ve proses değişiklikleri.
- Kocaeli patlamadan korunma ve ATEX: LPG terminalleri, boyahaneler, plastik ve metal tozu oluşan tesisler.
- Kocaeli periyodik muayene: liman krenleri, basınçlı kaplar, LPG tankları ve OSB'lerdeki iş ekipmanları.
Ekiplerimiz Kocaeli'de Nasıl Çalışıyor?
İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden ekiplerimiz Kocaeli'deki sahaya gider. P&ID'leri, tank sahasını ve iskeleyi yerinde görmeden risk çalışması yapmıyoruz. Muayene ve saha raporlarını kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla sahada hazırlıyoruz. Proses güvenliği ile periyodik kontrolü aynı ekip yürüttüğü için HAZOP'ta kritik çıkan ekipman muayene programına doğrudan girer. Hizmetlerin genel çerçevesi için proses güvenliği ve periyodik teknik kontroller sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kocaeli'deki BEKRA tesisleri hangi kuruma bağlı?
Bildirim ve denetim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sorumluluğundadır; ildeki muhatap Kocaeli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'dür. Harici acil durum planı AFAD Kocaeli İl Müdürlüğü'nün işidir.
OSB içindeki tesisimiz komşu tesislerin riskini hesaba katmalı mı?
Kocaeli'deki gibi yoğun sanayi alanlarında komşu tesisten gelebilecek yangın, patlama veya toksik yayılım risk çalışmasında ele alınmalıdır. BEKRA kapsamındaki kuruluşlarda bu, güvenlik raporu ve senaryo dokümanının bir parçasıdır.
1999 depremi bugünkü risk çalışmalarını nasıl etkiliyor?
17 Ağustos 1999 depreminde Tüpraş İzmit Rafinerisi'nde baca çökmesi, boru hattı kopmaları ve nafta tanklarında yangınlar yaşandı. Bu olay, Kocaeli'deki tesislerde depremin bir senaryo başlatıcısı olarak ele alınması gerektiğini gösterir.
Kaynaklar
- Kocaeli Sanayi Odası, KSO 6. Proses Emniyeti Sempozyumu ve Sergisi haberi (Eylül 2026)
- İstanbul Ticaret Odası, OSB Radar: Kocaeli İlindeki Organize Sanayi Bölgeleri (Şubat 2025)
- Denizcilik Genel Müdürlüğü 2024 yük istatistikleri (Anadolu Ajansı haberi, Mart 2025)
- Doğu Marmara Kalkınma Ajansı, Kocaeli Limanları Raporu (2012)
- Türkiye İhracatçılar Meclisi verileri, 2025 ilk çeyrek Kocaeli ihracatı
- Otomotiv Sanayii Derneği verileri, 2025 ilk yarı Kocaeli üretimi
- Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi (JRC), eNATECH veri tabanı: TÜPRAŞ İzmit Rafinerisi, 17 Ağustos 1999
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702)
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi