Gaziantep'te Proses Güvenliği Neye Göre Planlanmalı?
Gaziantep'in sanayi riski Kocaeli gibi rafineri ve büyük tank sahalarından gelmez. Riskin büyük kısmı çok sayıda orta ve büyük ölçekli fabrikada tekrar eden ekipmanlardan doğar: halı ve iplik tesislerindeki kızgın yağ ve buhar kazanları, un ve bulgur fabrikalarındaki silolar ve toz, plastik ambalaj ve ayakkabı üretimindeki solventler. Bu yüzden ilde öncelik, büyük kaza mevzuatından çok patlamadan korunma, basınçlı ekipman ve iş ekipmanlarının düzenli kontrolüdür.
Gaziantep Ticaret Odası'nın Şubat 2026 tarihli dış ticaret bültenine göre il 2025'te yaklaşık 10,1 milyar dolar ihracatla Türkiye'de altıncı sırada yer aldı ve ülke ihracatının yüzde 4,27'sini gerçekleştirdi. Bu üretim hacmi, ekipman sayısının ve vardiya yoğunluğunun da yüksek olduğu anlamına gelir.
Sanayi Hangi Bölgelerde Toplanıyor?
İlin sanayisinin ağırlığı, kentin kuzeyinde Başpınar mevkiindeki Gaziantep Organize Sanayi Bölgesi'ndedir. OSB Başkanı Cengiz Şimşek'in Ocak 2025'teki açıklamasına göre bölge 6 alt bölgeden ve yaklaşık 54,25 milyon metrekareden oluşuyor; 1.300'den fazla firma faaliyet gösteriyor. Aynı açıklamada OSB'nin Türkiye'deki sanayi elektriğinin yüzde 5'ini, OSB'lerde tüketilen elektriğin yüzde 15'ini kullandığı ve 6. OSB'de yatırımların başladığı belirtildi.
| Bölge | Öne çıkan üretim | Öne çıkan proses güvenliği konusu |
|---|---|---|
| Gaziantep OSB (Başpınar, 1-6. bölgeler) | Halı, iplik ve dokuma, plastik film ve ambalaj, gıda, kimya | Kızgın yağ ve buhar kazanları, elyaf ve granül tozu, solventli baskı ve laminasyon |
| Nizip OSB | İlçede gıda ve sanayi öne çıkıyor; ikinci OSB için müteşebbis heyet kuruldu | Gıda tozları, kazanlar, depolama |
| İslahiye OSB | 2023 depreminde hasar gören sanayi alanı | Deprem sonrası yapısal ve ekipman kontrolü |
| Gaziantep Ayakkabı, Terlik ve Yan Sanayi İhtisas OSB | Ayakkabı ve yan sanayi (yatırım aşamasında) | Solvent bazlı yapıştırıcılar, yeni tesiste baştan doğru tasarım |
Ayakkabı ihtisas OSB'sinde Ocak 2026'da ön tahsis yapılan 110 firma için 124 parselin yeri kurayla belirlendi. Nizip Ticaret Odası'nın TİM verilerine dayanan açıklamasına göre Nizip'in Ocak-Kasım 2023 ihracatı yaklaşık 240 milyon dolar oldu; ilçede artan arsa talebi nedeniyle ikinci OSB için çalışma başladı.
Hangi Sektörler Öne Çıkıyor ve Risk Nerede?
- Halı ve iplik: Güneydoğu Anadolu Halı İhracatçıları Birliği'nin (GAHİB) Nisan 2026 genel kurulunda açıklanan verilere göre birlik 2025'te 1,96 milyar dolarla Türkiye halı ihracatının yüzde 69,1'ini yaptı; bunun yüzde 83,9'u makine halısıydı. Polipropilen iplik üretimi, dokuma, lateks kaplama ve ram kurutma hatları kazan, toz ve yangın yükü açısından ele alınır.
- Un, bulgur ve makarna: Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı'nın Ekim 2024'teki açıklamasına göre Türkiye makarna üretiminin yaklaşık yüzde 53'ü Gaziantep'te yapılıyor. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin 2020'de paylaştığı bilgiye göre ülkedeki bulgur üretiminin yaklaşık yarısı da ildedir. Silolar, öğütme ve pnömatik taşıma hatları yanıcı toz riski taşır.
- Antep fıstığı ve şekerleme: Kavurma fırınları, şeker ve kakao tozu, buhar kazanları.
- Plastik film ve ambalaj: Granül taşıma ve öğütmede toz, solvent bazlı mürekkeple baskı ve laminasyonda buhar.
- Ayakkabı ve kimya: Yapıştırıcı ve solvent depolama, yapıştırma bantlarında buhar ve kimyasal maruziyet.
6 Şubat 2023 Depremi İlin Sanayisini Nasıl Etkiledi?
Kahramanmaraş merkezli 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler Gaziantep'i de vurdu. Medyascope'un Şubat 2024 tarihli derlemesine göre ilde 3.904 kişi hayatını kaybetti, en ağır tablo Nurdağı ve İslahiye'de yaşandı. Aynı habere göre TMMOB'un incelediği 1.182 sanayi işletmesinden 5'i yıkıldı, 16'sı ağır hasar gördü; ilin Şubat 2023 ihracatı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 42 düştü.
Gaziantep OSB Başkanı 13 Şubat 2023'te bölgedeki fabrikaların hasarsız atlattığını, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ekiplerinin fabrikaları tek tek incelediğini ve üretimin yeniden başladığını açıkladı. Buna karşılık Büyükşehir Belediye Başkanı Mart 2023'te İslahiye OSB'nin hasar gördüğünü, Nurdağı'nda bir yağ fabrikasının zarar gördüğünü ve küçük sanayi sitesine 200 ek iş yeri yapılacağını duyurdu.
Bina hasarsız görünse de vinç rayı, raf ankrajı, kazan mesnedi, boru askısı ve Ex tesisat gibi ekipmanlar sarsıntıdan etkilenebilir. Bu nedenle ildeki tesislerde deprem sonrası ekipman kontrolünü ve deprem senaryosunu risk çalışmalarına ayrıca alıyoruz.
Gaziantep'teki Tesisler Hangi Hizmete İhtiyaç Duyar?
Tesisin ihtiyacı madde miktarına, prosese ve ekipmana göre değişir. Gaziantep için hazırladığımız ayrıntılı sayfalar:
- Gaziantep BEKRA / SEVESO danışmanlığı: LPG dolum ve dağıtım tesisleri, kapsam sınırındaki kimyasal depolar ve toplama kuralı.
- Gaziantep HAZOP analizi: kızgın yağ sistemleri, buhar kazanları, ekstrüzyon ve solventli hatlar.
- Gaziantep patlamadan korunma ve ATEX: un ve bulgur siloları, şeker tozu, plastik granül, baskı ve laminasyon solventleri.
- Gaziantep periyodik muayene: kazanlar, basınçlı kaplar, forklift ve vinçler, raflar ve deprem sonrası kontroller.
Sektöre göre genel yaklaşımımız için gıda, un ve yem tesisleri, boya ve solvent tesisleri ve sektörler sayfalarına bakabilirsiniz.
Ekiplerimiz Gaziantep'te Nasıl Çalışıyor?
Gaziantep'te yerel ofisimiz yok. Ekiplerimiz İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden sahaya gider; çalışmayı tesisi yerinde görerek yürütür. Aynı OSB'deki birden fazla tesisin işini tek bir saha programında topluyoruz; böylece kazan duruşları ve vardiya planları önceden netleşir.
Muayene ve saha kayıtlarını kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla tutuyor, raporu sahada oluşturuyoruz. Proses güvenliği ile periyodik kontrolü aynı ekip yürüttüğü için HAZOP'ta veya patlamadan korunma dokümanında kritik çıkan ekipman muayene programına doğrudan girer. Hizmetlerin genel çerçevesi için proses güvenliği, patlamadan korunma ve periyodik teknik kontroller sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Gaziantep'te BEKRA kapsamında çok kuruluş var mı?
Gaziantep Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün 2022'de yayımladığı endüstriyel kaza eylem tablosunda ilde üst seviyeli kuruluş bulunmadığı, üç alt seviyeli kuruluşun LPG tüp dağıtım tesisi olduğu yazıyor. Sayı stok ve yatırımla değişebilir; kapsam her tesis için ayrıca hesaplanmalıdır.
Fabrikamız depremde hasar görmedi. Yine de kontrol gerekir mi?
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III, doğal olay gibi güvenliği etkileyebilecek durumlardan sonra periyottan bağımsız kontrol öngörür. Yapı sağlam olsa da kazan, vinç, raf ve basınçlı kap bağlantılarının kontrol edilmesini öneriyoruz.
Un ve bulgur fabrikası için hangi hizmetle başlamalıyız?
Çoğu tesiste ilk adım patlamadan korunma dokümanıdır; silo, elevatör, filtre ve öğütme alanları bölgelendirilir. Ardından kazanlar, basınçlı kaplar ve kaldırma ekipmanlarının periyodik kontrol takvimi çıkarılır.
Kaynaklar
- Gaziantep Ticaret Odası, Dış Ticaret Bülteni, Sayı 2026/01 (Şubat 2026)
- Gaziantep OSB Başkanı Cengiz Şimşek açıklaması, Ekonomi Gazetesi ve Yeni Birlik Gazetesi (Ocak 2025)
- Ekonomi Gazetesi, Gaziantep Ayakkabı, Terlik ve Yan Sanayi İhtisas OSB arsa kurası haberi (13 Ocak 2026)
- TRT Haber, Nizip Ticaret Odası açıklaması, TİM verileri (Aralık 2023)
- Ekonomi Gazetesi, GAHİB genel kurulu ve 2025 halı ihracatı (Nisan 2026)
- NTV / İHA, Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı açıklaması (25 Ekim 2024)
- DHA, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi açıklaması, bulgur üretimi (14 Kasım 2020)
- Ekonomist, Gaziantep OSB'de fabrikalar yeniden üretime başladı (13 Şubat 2023)
- Ensonhaber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı açıklaması, Nurdağı ve İslahiye sanayi alanları (24 Mart 2023)
- Medyascope, Depremin ardından: Gaziantep (6 Şubat 2024)
- Gaziantep Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Endüstriyel Kazalar Eylemler (Gaziantep) tablosu (2022)
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III; RG 23.12.2025/33116 değişikliği
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi