İstanbul BEKRA / SEVESO Danışmanlığı

İstanbul'da Hangi Tesisler BEKRA Kapsamına Girebilir?

Kapsamı tesisin büyüklüğü değil, sahada aynı anda bulunabilecek tehlikeli madde miktarı belirler. İstanbul'da bu soruyu en sık soran tesisler üç grupta toplanır:

• Tuzla'daki kimya ve boya üreticileri: Tuzla Kimya Sanayicileri OSB ve boya ağırlıklı Birlik OSB'deki solvent, reçine ve ara madde depoları.
• Ambarlı ve Haramidere'deki akaryakıt terminalleri: Avcılar sınırındaki depolama ve dolum tesislerinde benzin, motorin ve havacılık yakıtı tutulur. Petrol ürünleri Ek-1'de adlandırılmış madde olarak ayrı eşiklerle değerlendirilir.
• Kimyasal stoklayan depolar: Hadımköy gibi lojistik bölgelerinde üçüncü taraflara ait kimyasalları depolayan işletmeler. Stok sürekli değiştiği için kapsam bir kez belirlenip bırakılamaz.

Mevzuatın genel çerçevesi ve belge türleri BEKRA / SEVESO danışmanlığı sayfamızda anlatılıyor. Bu sayfa İstanbul'a özgü konulara odaklanır.

Hangi Yönetmelik ve Kurumlar Devrede?

Dayanak, 02.03.2019 tarihli ve 30702 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik'tir.

• Alt ve üst seviyeli kuruluş ayrımı: yönetmeliğin 5. maddesi ve Ek-1 eşikleri
• Güvenlik Raporu Tebliği: RG 19.04.2019/30750
• Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği: RG 30.06.2020/31171

Bildirim ve denetim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın görevidir; İstanbul'daki sahada bakanlığın İstanbul İl Müdürlüğü ile çalışırsınız. Harici acil durum planı AFAD'ın, İstanbul'da AFAD İstanbul İl Müdürlüğü'nün işidir. Tehlikeli madde müdahale kartları il afet ve acil durum müdürlüğüne, il sağlık müdürlüğüne ve itfaiyeye, İstanbul'da İBB İtfaiye Daire Başkanlığı'na gönderilir.

BEKRA bildirim sistemi 15 Ocak 2016'da eski Seveso bildirim sisteminin yerine devreye girdi. O dönem İstanbul İl Müdürlüğü'nün yazısı İstanbul Sanayi Odası üzerinden sanayicilere duyuruldu; toplama kuralına göre alt veya üst seviyeli çıkan tesislerin sisteme giriş yapması istendi.

Tuzla'da Senaryo Çalışması Neden Parsel Sınırında Bitmez?

Çünkü Tuzla'daki kimya ve boya OSB'lerinde tesisler bitişik parsellerde çalışır ve bir tesisteki büyük kaza komşu tesisi de etkileyebilir.

Tuzla Kimya Sanayicileri OSB 740 dönüm arazide 163 parselden oluşur; OSB'nin kendi verisine göre Haziran 2014 itibarıyla 159 sanayi alanı faaliyetteydi. Bu yoğunlukta senaryo dokümanında yalnızca kendi tanklarınızı değil, komşu tesislerin yangın ve patlama etkilerini de görmek gerekir. Isı akısı ve aşırı basınç mesafelerini sonuç modellemesi ile hesaplayıp parsel dışına taşan etkileri haritada gösteriyoruz.

Ana üretim dışındaki birimler de senaryo listesine girmelidir. 24 Nisan 2025'te Tuzla Deri OSB'nin arıtma tesisindeki çamur silosunda patlama oldu ve 5 kişi yaralandı. Arıtma, atık depolama ve biyogaz üniteleri tehlikeli madde envanterinde çoğu zaman unutulur.

Deprem İstanbul'daki Senaryo Setini Nasıl Etkiler?

Deprem, İstanbul'daki tesislerde tank, boru hattı ve dolum ekipmanında aynı anda birden fazla kaybı tetikleyebilecek dış etkendir ve senaryo setinde ayrıca ele alınmalıdır.

AFAD verisine göre 23 Nisan 2025'te Marmara Denizi'nde, Silivri açıklarında Mw 6.2 büyüklüğünde deprem oldu. Senaryo dokümanı ve dâhili acil durum planında şu soruların cevabı aranır:

• Tank ankrajları, bağlantı esnekliği ve set (havuz) duvarları depremde sızıntıyı sınırlayabilir mi?
• Elektrik kesildiğinde acil kapama vanaları ve yangın pompaları çalışır mı?
• Aynı anda birden fazla kaynakta salınım olursa müdahale ekibi ve dış destek yeterli mi?
• Bölge yollarının kapanması dış ekiplerin ulaşmasını nasıl etkiler?

Ambarlı'da Kamunun Bilgilendirilmesi Nasıl Yapılıyor?

BEKRA kapsamındaki kuruluşlar Ek-5'teki bilgileri çevredeki halk için internette sürekli erişilebilir tutar; Ambarlı'da bu amaçla hazırlanmış terminal tehlikeli madde rehberleri açık erişimde yayımlanıyor.

Ambarlı ve Haramidere çevresinde terminaller, liman tesisleri ve yerleşim alanları iç içedir. Bu yüzden bilgilendirme metninde sirenin ne anlama geldiği, kapalı alanda kalma ve tahliye talimatı sade dille yazılmalıdır. Metni senaryo dokümanındaki etki mesafeleriyle aynı veriye dayandırıyoruz; böylece kamuya açık bilgi ile bakanlığa giden belge birbirini tutar.

İstanbul'daki Bir Tesis İçin Çalışma Nasıl İlerler?

İlk adım madde listesinden kapsam tespitidir; gerisi sonuca göre şekillenir.

1. Madde listesi ve SDS'lerden tehlikeli madde envanteri, toplama kuralı hesabı ve seviye kararı.
2. Sahada tank, depo ve dolum alanlarının yerleşimi; komşu parsellerin ve yerleşim alanlarının işaretlenmesi.
3. Tehlike tanımlama (gerekiyorsa HAZOP), sonuç modellemesi ve büyük kaza senaryo dokümanı.
4. Seviyeye göre politika belgesi veya güvenlik raporu, dâhili acil durum planı ve müdahale kartları.
5. Bildirim sistemine giriş ve İstanbul İl Müdürlüğü denetimine hazırlık.

Saha ziyaretlerini Avrupa yakası için Esenler Tekstilkent'teki merkez ofisimizden, Tuzla ve Anadolu yakası için Pendik şubemizden planlıyoruz. İl genelindeki diğer hizmetler için İstanbul proses güvenliği ve muayene sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702)
• Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliği (RG 19.04.2019/30750)
• Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği (RG 30.06.2020/31171)
• İstanbul Sanayi Odası, BEKRA bildirimlerine ilişkin duyuru (2016)
• İstanbul Tuzla Kimya Sanayicileri OSB, Tarihçe
• AFAD, Marmara Denizi Depremi bilgi notu (23.04.2025)
• Anadolu Ajansı, Tuzla Deri OSB'deki depolama tankında patlama haberi (24.04.2025)
• TP Petrol Dağıtım, Ambarlı Depolama ve Dolum Terminali tehlikeli madde rehberi