İstanbul Patlamadan Korunma ve ATEX

İstanbul'da Patlamadan Korunma Dokümanı Hangi İşyerlerinde Gerekir?

Yanıcı gaz, buhar veya tozla çalışılan ve patlayıcı ortam oluşabilecek her işyeri, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633) gereği bu dokümanı hazırlar. Dokümanın içeriği ve yöntemi patlamadan korunma dokümanı sayfamızda anlatılıyor. Aşağıda İstanbul'un sanayi bölgelerinde karşılaştığımız patlayıcı ortam kaynaklarını bölge bölge topladık.

Tuzla'da Hangi Patlayıcı Ortamlar Öne Çıkar?

Tuzla'da ağırlık solvent buharındadır; kimya ve boya OSB'leri, deri sektörü ve tersaneler farklı kaynaklar getirir.

• Tuzla Kimya Sanayicileri OSB ve Birlik OSB: Solvent tankları, karıştırma kazanları, boya dolum ve tiner hazırlama alanları. Kapak açılan her kazan ağzı ve dolum noktası bir salınım kaynağıdır; bölge sınırı hesapla belirlenir.
• İstanbul Deri OSB: Bölgedeki biyogaz ve çamur çürütme tesisi metan kaynaklı gaz bölgeleri doğurur. Deri işleme hatlarında solventli bitim (finisaj) işlemleri ayrıca değerlendirilir.
• Tersaneler: Tuzla'daki gemi inşa ve onarım sahasında tank içi boya, yakıt tanklarında sıcak iş ve kapalı alan çalışması. Burada sabit bir bölge haritasından çok, işe özel gaz ölçümü ve çalışma izni prosedürü önem kazanır.

Bitişik parsellerde çalışan tesislerde komşu tesisin havalandırma çıkışları ve tank vent hatları da sahada kontrol edilir; bir tesisin bölgesi parsel sınırını aşabilir.

İkitelli'deki Atölyelerde Toz mu Gaz mı?

İkitelli'de ikisi de var: mobilya ve kereste işlerinde ahşap tozu, cila ve metal işlerinde metal tozu, boya kabinlerinde solvent buharı.

İkitelli OSB'de mobilyacılar, keresteciler, dökümcüler, galvanoteknik ve cila-nikel madeni eşya kooperatifleri bulunur. Bu tip atölyelerde tipik riskler:

• Toz toplama siklonu ve filtresi binanın içinde; patlama tahliye paneli yok ya da tahliye yönü çalışma alanına bakıyor.
• Zemin, kiriş ve makine üstlerinde biriken ince toz; yönetmelik toz tabakasını da patlayıcı ortam kaynağı sayar.
• Boya kabininin aspiratör motoru ve aydınlatması Ex sınıfına uygun değil.
• Polisaj ve taşlamada alüminyum veya hafif metal tozu; su ile temas eden metal tozlarında ayrıca hidrojen oluşumu.

Toz patlaması parametreleri belirsizse toz ve gaz patlaması risk değerlendirmesi ile birlikte çalışıyoruz.

Ambarlı'daki Akaryakıt Sahalarında Bölgelendirme Nasıl Yapılır?

Ambarlı ve Haramidere'deki depolama ve dolum tesislerinde bölgelendirme tank ventleri, dolum adaları, pompa grupları ve vana manifoldları etrafında yapılır.

Bu tesislerde benzin, motorin ve havacılık yakıtı depolanır. Benzin buharı ortam sıcaklığında patlayıcı ortam oluşturur; motorin ve havacılık yakıtı ise ancak parlama noktasının üzerine ısındığında veya sis halinde püskürdüğünde benzer risk taşır. Bu yüzden aynı sahada her ürünün bölgesi ayrı hesaplanır. Gaz bölgelendirmesi TS EN IEC 60079-10-1'e göre yapılır; ayrıntı için ATEX bölgelendirme sayfamıza bakabilirsiniz.

Akaryakıt sahalarında statik elektrik ayrı bir başlıktır: tanker topraklaması, dolum hızının sınırlanması ve eş potansiyel bağlantılar dokümanın teknik önlemler bölümünde açıkça yazılır.

Lojistik Depolarda Patlayıcı Ortam Olur mu?

Olur; Hadımköy gibi lojistik bölgelerindeki depolarda en yaygın kaynaklar akü şarj alanları ve aerosol ile solvent içeren ürün stoklarıdır.

• Kurşun asit akülü forklift şarj odalarında şarj sırasında hidrojen açığa çıkar; havalandırma ve şarj alanının konumu belirleyicidir.
• Aerosol, boya, tiner veya alkol bazlı ürün depolanan raflarda hasarlı ambalajdan sızıntı ihtimali değerlendirilir.
• Kimyasal stoklayan depolarda ürün listesi sık değiştiği için doküman da belirli aralıklarla gözden geçirilir.

Doküman Sonrası Ex Ekipman Kontrolü

Bölge haritası çıktıktan sonra o bölgelerdeki ekipmanın uygunluğu sahada tek tek kontrol edilir.

Ex işaretli olmayan motor, aydınlatma ve buton kutuları, eksik rakorlar ve boyanmış etiketler, sonradan bölge içine kalan eski tesisatlarda tipik uygunsuzluklardır. Kurulu tesisatın periyodik kontrolü için Ex ekipmanların periyodik muayenesi sayfasına bakabilirsiniz. Saha çalışmalarını Tuzla ve Anadolu yakası için Pendik şubemizden, İkitelli, Hadımköy ve Ambarlı için Esenler Tekstilkent'teki merkez ofisimizden yürütüyoruz. İl genelindeki diğer hizmetler İstanbul proses güvenliği ve muayene sayfasında.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633)
• TS EN IEC 60079-10-1 ve TS EN IEC 60079-10-2: Patlayıcı ortamlar, alanların sınıflandırılması
• İkitelli OSB, Kooperatifler listesi
• İstanbul Deri OSB, Arıtma hizmetleri sayfası
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Faal Tersaneler Listesi
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararına ilişkin Ambarlı Dolum Tesisleri haberi (10.07.2015)