Konya'da Periyodik Muayenede Hangi Ekipmanlar Öne Çıkıyor?
Konya İl Çevre Durum Raporu'na göre 2022'de sanayi siciline kayıtlı 9.295 firmanın en büyük üç grubu makine ve ekipman, metal ürünleri ve gıda imalatıdır. Bu üç grup, periyodik kontrol listesinin de iskeletini oluşturur: metal ve makine tesislerinde kaldırma ekipmanları, gıda tesislerinde kazanlar ve basınçlı ekipman, her ikisinde de forklift, kompresör ve elektrik tesisatı.
Hangi ekipmanın hangi aralıkla ve hangi kritere göre kontrol edileceğini, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628) EK-III'ü, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'deki değişiklikle güncel haliyle belirler. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Döküm, Metal ve Tarım Makinesi Tesislerinde Neler Kontrol Edilir?
Konya OSB'nin sektör tanımında makine, otomotiv yedek parça, treyler ve döküm; Konya 1. OSB'nin tanımında metal işleme ve tarım makineleri yer alır. İl genelinde metal döküm alanında yaklaşık 450 firma bulunur (İl Çevre Durum Raporu, 2022). Bu tesislerde tipik liste şöyledir:
| Ekipman | EK-III azami periyot | Konya'daki tipik kullanım |
|---|---|---|
| Krenler ve vinçler | 1 yıl | Dökümhanelerde pota ve kalıp taşıma, tarım makinesi ve treyler montajında şase ve gövde taşıma |
| Kaldırma aksesuarları | 1 yıl | Sapan, zincir, kanca, manyetik ve vakumlu kaldırıcılar |
| Endüstriyel araçlar (forklift, transpalet) | 1 yıl | Hurda ve külçe taşıma, sevkiyat sahaları |
| Basınçlı hava tankları | 1 yıl | Kompresör daireleri, kumlama ve boya hatları |
| Sürekli taşıma donanımları | 1 yıl | Kum hazırlama ve döküm hatlarında konveyörler, boya hattı askılı konveyörleri |
| Elektrik ve topraklama tesisatı | 1 yıl | Ocak besleme panoları, boya kabinlerinde eş potansiyel bağlantıları |
Dökümhanelerde vinç kontrolünde yalnızca yük testi değil, ocak ve pota çevresindeki ısıl yükün halat, kanca ve elektrik donanımına etkisi de incelenir. Konu kaldırma ve iletme ekipmanları sayfasında; basınçlı hava için kompresör ve hava tankı kontrolleri sayfasına bakabilirsiniz.
Şeker, Un ve Yem Tesislerinde Kazanlar ve Basınçlı Ekipman
Gıda tesislerinde muayenenin ağırlığı buhar üretimi ve dağıtımındadır. Şeker fabrikalarında buhar, prosesin kendisidir; yem fabrikalarında peletleme öncesi koşullandırmada, un fabrikalarında tavlama ve kurutmada buhar veya sıcak hava kullanılır.
- Buhar ve kızgın su kazanları: EK-III'te azami periyot 1 yıldır.
- Emniyet ventilleri: Kazan ve basınçlı kapların son koruma katmanıdır. Ayar basıncı ve sızdırmazlık için emniyet ventili testleri sayfasına bakabilirsiniz.
- Basınçlı kaplar: Buhar kolektörleri, kondens tankları, genleşme tankları; ayrıntı basınçlı kap ve kazan muayeneleri sayfasında.
- Kova elevatörleri ve konveyörler: Sürekli taşıma donanımı olarak yılda bir kontrol edilir.
Demirören Haber Ajansı'nın 11 Aralık 2025 tarihli haberine göre Selçuklu'daki OSB'de bir şekerleme fabrikasının buhar kazanında patlama oldu; tavan ve duvar parçalarının çökmesiyle işçiler yaralandı. Habere göre ilk incelemede gaz birikmesi üzerinde duruldu ve soruşturma başlatıldı. Olayın nedenine dair resmî bir inceleme sonucu yayımlanmadığı için yorum yapmıyoruz. Ancak bu tür olaylar, kazan muayenesinin basınçlı gövdeyle sınırlı kalmaması, brülör, gaz hattı ve alev denetim donanımını da kapsaması gerektiğini hatırlatır.
LPG Tankları, Soğutma ve Yangın Tesisatı
- LPG tankları: Akaryakıt istasyonlarında, tüp dolum tesislerinde ve ısınma veya proses için LPG kullanan işletmelerde. EK-III'te sıvılaştırılmış gaz tankları için muayene, yazılı planda verilen sürede yapılır ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir. Ayrıntı LNG, LPG ve buhar hatları denetimi sayfasında.
- Soğutma sistemleri: Süt, et ve meyve işleyen tesislerde ve soğuk hava depolarında amonyaklı veya diğer soğutucu akışkanlı sistemler. Bkz. soğutma sistemleri kontrolleri.
- Yangın pompaları ve hidroforlar: İlçelerdeki tesislerde itfaiyenin varış süresi uzun olabileceği için sabit söndürme sistemlerinin çalışır durumda olması daha da önemlidir. Bkz. hidrofor ve yangın pompası kontrolleri.
Depolar, Raflar ve Patlayıcı Ortam Ekipmanları
Tarım makinesi yedek parça depoları ve un, yem çuvalı depolarında raf sistemleri ve endüstriyel kapılar da kontrol listesine girer; ayrıntı endüstriyel kapı ve raf sistemleri sayfasında. Konya İl Afet Risk Azaltma Planı'nda deprem öncelikli tehlikeler arasında yer aldığı için yüksek raflı depolarda raf kapasitesini kendi geliştirdiğimiz RAFBUL X-SAM yazılımıyla statik ve deprem açısından da değerlendirebiliyoruz; bkz. raf statik analizi.
Un, şeker ve yem tesislerinde, boyahanelerde ve alüminyum tozu oluşan atölyelerde patlayıcı ortamdaki elektrik tesisatı ve Ex ekipmanlar da yılda bir kontrol edilir. Bölgelendirme yoksa önce Konya patlamadan korunma ve ATEX çalışması gerekir. Muayene yöntemi için Ex-proof ekipmanların periyodik muayenesi sayfasına bakabilirsiniz.
Ekiplerimiz Konya'da Nasıl Çalışıyor?
Konya'da yerel ofisimiz yok. Ekiplerimiz İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden Konya'daki tesise gider. Ekipman envanterini sizinle birlikte seri numarası düzeyinde çıkarıyor, muayeneleri kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla kaydediyor ve raporu sahada oluşturuyoruz; her ekipman için sonraki kontrol tarihi ayrı izlenir. Şeker fabrikası gibi mevsimsel çalışan tesislerde kazan ve basınçlı ekipman kontrollerini kampanya öncesi bakım dönemine yerleştiriyoruz. Raporu, EK-III'te tanımlanan meslek gruplarından periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi düzenler ve onaylar. Kapsam ve yetkili meslekler için periyodik teknik kontroller, ildeki diğer hizmetler için Konya proses güvenliği ve periyodik muayene sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Dökümhanemizdeki pota vinci için 1 yıl yeterli mi?
1 yıl, EK-III'teki azami süredir. Erimiş metal taşıyan, yoğun çalışan ve yüksek ısıya maruz kalan vinçlerde işveren, risk değerlendirmesiyle daha kısa bir kontrol aralığı belirleyebilir. Bunu değerlendirmenizi öneriyoruz.
Şeker fabrikamızın kazanlarını kampanya sırasında kontrol ettirebilir miyiz?
Bazı kontroller işletme sırasında yapılabilir; ancak iç muayene ve basınç testi gibi adımlar kazanın durdurulmasını gerektirir. Bu yüzden takvimi kampanya öncesi bakım dönemine göre planlıyoruz; son kontrol tarihinin bir yılı aşmaması esastır.
Ereğli veya Akşehir'deki tesisimize de geliyor musunuz?
Evet. İlçedeki tesisler için de ekiplerimiz İstanbul'daki ofislerimizden sahaya gider. Ekipman sayısı fazla olan tesislerde saha çalışmasını birkaç güne yayarak üretimi durdurmadan planlıyoruz.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III; RG 23.12.2025/33116 değişikliği
- Konya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Konya 2022 Yılı İl Çevre Durum Raporu (2023)
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Konya İl Müdürlüğü, Konya İl Sanayi Durum Raporu 2019
- Demirören Haber Ajansı (DHA), Konya'da şekerleme fabrikasında buhar kazanı patlaması haberi (11 Aralık 2025)
- İHA, Konya'da İl Afet Risk Azaltma Planı değerlendirme toplantısı (24 Kasım 2025)
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi