Sakarya'da Hangi Tesisler BEKRA Kapsamına Girebilir?
Kapsam, sektör adına göre değil tesisteki tehlikeli madde miktarına göre belirlenir. Sakarya'da bu hesabı gerektiren tesisler çoğunlukla kimya, plastik ve boya hatlarının bulunduğu OSB parsellerinde çıkar.
Sakarya İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP), ilde tehlikeli madde bulunduran, kullanan ve depolayan üst seviyeli ve alt seviyeli kuruluşları ayrı tablolarda veriyor. Planda üst seviyeli kuruluşların yer aldığı alan olarak 2. OSB ve bu alanın yerleşim yerlerine uzaklığı gösteriliyor. Hendek'teki 2. OSB'nin kurumsal sayfasında kimya, plastik, kâğıt ve orman ürünleri bölgedeki sektörler arasında sayılıyor.
Sakarya'daki Tipik Madde Envanteri Neye Benzer?
Sakarya'da kapsam hesabını en çok etkileyen kalemler; boya ve solvent stokları, yanıcı gazlar, oksitleyiciler ve çevre için tehlikeli kimyasallardır.
- Taşıt ve yan sanayi: İl 2024'te 274.323 taşıt üretti (OSD verisi, Anadolu Ajansı). Araç üretimi ve yan sanayi; boya, tiner, yapıştırıcı ve yüzey işlem kimyasalları ile çalışır. Tek tek küçük görünen stoklar toplama kuralında birlikte değerlendirilir.
- Metal ve yüzey işlem: Demir-çelik, demir dışı metaller ve makine imalatı Sakarya'nın ihracat kalemleri arasında. Galvaniz, kaplama ve fosfatlama hatlarındaki asit ve metal tuzları çevre için tehlikeli madde sınıflarına girebilir.
- Kimya ve plastik: 2. OSB'deki kimya ve plastik firmalarında hammadde ve ara ürün depoları.
- Patlayıcılar: 3 Temmuz 2020'de Hendek'teki bir havai fişek fabrikasında meydana gelen patlamada 7 kişi öldü, 127 kişi yaralandı. Patlayıcı madde depolayan işletmelerin envanterini Ek-1'e göre ayrıca değerlendirmek gerekir.
Kapsam dışında kalsanız bile hesabı belgeli tutmanızı öneririz. Stok arttığında ya da ürün değiştiğinde yeniden bakılır.
Deprem ve Sel Senaryolara Nasıl Girer?
Sakarya'da büyük kaza senaryolarına doğal afet tetikleyicilerini eklemek gerekir; İRAP, ilin Kuzey Anadolu Fay Zonu içindeki aktif faylarla kontrol edildiğini yazıyor.
17 Ağustos 1999 depremi ilde ağır can kaybına ve altyapı tahribatına yol açtı. Plan ayrıca son yıllarda ani yağışların sel ve taşkınlara neden olduğunu belirtiyor. Bu nedenle Sakarya'daki çalışmalarda şunlara bakıyoruz:
- Tank, raf ve boru desteklerinin deprem sırasında birden fazla sızıntıya yol açma ihtimali
- Elektrik ve soğutma suyu kesildiğinde reaktif madde ve soğutmalı depoların davranışı
- Taşkın riskli alanlarda depo tabanı, set ve drenajın kimyasalı nereye taşıyacağı
- Aynı OSB'deki komşu tesislerle domino etkisi: aynı yangın veya patlamadan etkilenecek parseller
Sakarya'da Süreç Hangi Kurumlarla Yürür?
Bildirim ve denetim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı üzerinden yürür; il ayağı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Sakarya İl Müdürlüğü'dür. Harici acil durum planı AFAD'ın görevidir.
- Tehlikeli madde müdahale kartları AFAD Sakarya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü'ne, il sağlık müdürlüğüne ve Sakarya Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi'ne gönderilir.
- 3. OSB'de belediyenin itfaiye müfrezesi bulunuyor. Senaryo dokümanındaki etki mesafeleri bu ekiplerin müdahale planına da girdi verir.
- Yeni kurulan Söğütlü OSB ve Sakarya Otomotiv ve Metal İhtisas OSB'ye taşınacak tesislerde bildirim işletmeye başlamadan önce yapılmalıdır.
Sakarya'da Hangi Belgeleri Hazırlıyoruz?
Kapsam ve seviyeye göre aşağıdaki belgeleri aynı risk çalışmasından türetiyoruz. Yönetmeliğin ayrıntıları için /bekra-seveso-danismanligi/ sayfasına bakın.
- /tehlikeli-madde-envanteri-ve-mudahale-kartlari/
- /buyuk-kaza-senaryo-dokumani/ ve gerektiğinde /qra-sonuc-modellemesi/
- /guvenlik-raporu-hazirlama/ ve /dahili-acil-durum-plani/ (üst seviyeli kuruluşlar)
Tehlike tanımlama aşamasında çoğunlukla /sakarya-hazop-analizi/ çalışmasına ihtiyaç duyulur. İldeki diğer hizmetler için /sakarya-proses-guvenligi-ve-muayene/ sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tesisimiz 2. OSB'de; komşumuz üst seviyeli kuruluş. Bizi ne ilgilendirir?
Kendi madde miktarınız eşiğin altında olsa da komşu tesisin senaryolarındaki etki alanında kalabilirsiniz. Toplanma alanınızı, alarm haberleşmesini ve acil durum planınızı bu etki mesafelerine göre gözden geçirmeniz gerekir.
Sakarya'da senaryolara depremi de almalı mıyız?
Evet, öneririz. Kuzey Anadolu Fay Zonu içindeki bir tesiste depremi başlatıcı olay olarak dışarıda bırakan bir çalışma, gerçek riski eksik gösterir. Aynı anda birden fazla sızıntı ve enerji kesintisi en çok gözden kaçan durumlardır.
Yan sanayi tesisi olarak kapsama girer miyiz?
Boya, solvent ve gaz stoklarınızı Ek-1 listesine göre topladığınızda ortaya çıkar. Hiçbir madde tek başına eşiği aşmasa da toplama kuralı sonucu değiştirebilir.
Kaynaklar
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702)
- Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği (RG 30.06.2020/31171); Güvenlik Raporu Tebliği (RG 19.04.2019/30750)
- AFAD Sakarya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, Sakarya İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP)
- Sakarya 2. Organize Sanayi Bölgesi kurumsal sayfası
- Anadolu Ajansı, Sakarya 2024 taşıt ihracatı haberi (15.01.2025)
- Sakarya Büyükşehir Belediyesi, 3. OSB itfaiye müfrezesi haberi
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi