Tekirdağ'da Hangi Tesisler BEKRA Kapsamına Girebilir?
Tekirdağ'da BEKRA açısından en yoğun bölge Marmaraereğlisi kıyısıdır; OSB'lerde ise kapsam, tesisteki kimyasal stokuna göre tek tek belirlenir. Kapsamı madde miktarı belirler, sektör adı belirlemez. Ayrıntılı kapsam kuralları için BEKRA / SEVESO danışmanlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
- Marmaraereğlisi LNG terminali: BOTAŞ'ın kamuya açık bilgilendirme metnine göre terminal, BEKRA bildirimine göre üst seviyeli bir kuruluştur. Metinde LNG, sodyum hipoklorit ve motorin tehlikeli madde olarak sayılır. BOTAŞ'a göre terminal 1994'te işletmeye alındı; her biri 85.000 m³ olan üç depolama tankı vardır.
- Akaryakıt ve kimyasal depolama terminalleri: İlçede gemi iskeleli tank sahaları bulunur. Bu tesislerde kapsam, tanklarda aynı anda bulunabilecek azami stok üzerinden belirlenir; kapasite artışı yapılan terminallerde seviye değişebileceği için hesap yeniden yapılmalıdır.
- Çerkezköy OSB'deki kimya, eczacılık, plastik ve kauçuk tesisleri: Alevlenir solventler, toksik ara ürünler ve oksitleyiciler birlikte depolanıyorsa Ek-1'deki toplama kuralı tek tek eşiklerin altında kalan tesisi de kapsama sokabilir.
- Tekstil terbiye tesisleri: Boyama ve terbiye kimyasallarının çoğu kapsam dışıdır; ancak konsantrasyonuna göre oksitleyici sınıfta olabilen hidrojen peroksit, alevlenir solventler ve kazan dairesi için tutulan LPG ya da sıvı yakıt stokları envantere girmelidir.
Marmaraereğlisi Kıyısı Neden Ayrı Değerlendirilmeli?
Çünkü burada büyük yanıcı madde stoku olan tesisler birbirine yakındır ve bir tesisteki kaza komşusunu etkileyebilir. LNG terminali, akaryakıt ve kimyasal tank sahaları aynı kıyı şeridindedir. Domino etkisi değerlendirmesinde komşu tesislerin envanteri ve aradaki mesafeler birlikte ele alınır.
Bu bölgedeki bir senaryo dokümanında şu başlıklara özellikle bakıyoruz:
- Domino etkisi: Komşu tesisteki havuz yangını, buhar bulutu patlaması veya tank yangınının sizin tanklarınıza ısı ve basınç etkisi.
- Gemi-kıyı transferi: İskele kolları ve hortumlardaki kaçak, aşırı dolum, acil kapatma (ESD) gecikmesi.
- Deprem kaynaklı senaryolar: Marmara kıyısındaki tank sahalarında tank gövdesi, bağlantı hatları ve havuz setlerinde hasar.
- Kapasite artışları: Komşu bir terminalin tank sayısını veya kapasitesini artırması, sizin senaryolarınızdaki dış tehlike varsayımlarını da değiştirir; ÇED duyurularını bu gözle izlemek gerekir.
OSB'deki Tesis İçin Kapsam Nasıl Netleşir?
OSB'deki tesisin kapsamı, bütün tehlikeli maddelerin azami miktarlarının Ek-1 ile karşılaştırılmasıyla netleşir. Tekirdağ'daki ıslah kökenli OSB'lerde parseller sıkışık ve depolar çoğu zaman üretim alanının içindedir; bu yüzden envanteri bina bina, depo bina ayrımıyla çıkarıyoruz. Aynı parselde farklı tüzel kişilere ait depolar varsa "kuruluş" sınırını da belgeyle tanımlıyoruz.
- Kimyasal listesinin ve güvenlik bilgi formlarının toplanması, sahadaki gerçek stokla karşılaştırılması (tehlikeli madde envanteri).
- Ek-1 eşikleri ve toplama kuralıyla alt/üst seviye kararı.
- Kapsamdaysa bildirim ve seviyeye göre belgeler: Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi, Büyük Kaza Senaryo Dokümanı, üst seviyede güvenlik raporu ve dâhili acil durum planı.
Kapsam dışı çıkan tesise bunun gerekçesini yazılı veriyoruz; stok değiştiğinde bu hesap yeniden yapılmalıdır.
Tekirdağ'da Süreç Hangi Kurumlarla Yürür?
Bildirim ve denetim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı üzerinden yürür; sahadaki muhatap Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'dür. Üst seviyeli kuruluşlar için harici acil durum planını AFAD hazırlar; Tekirdağ'da bu iş AFAD Tekirdağ İl Müdürlüğü'nün alanındadır. Harici plan için kuruluşun senaryo ve etki mesafesi bilgileri kullanılır; bu yüzden senaryo dokümanındaki mesafelerin sahadaki gerçek yerleşimle tutarlı olması önemlidir.
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik, RG 02.03.2019/30702 (alt ve üst seviyeli kuruluş: md. 5)
- Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliği, RG 19.04.2019/30750
- Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği, RG 30.06.2020/31171
Ekiplerimiz Tekirdağ'daki tesise gider; saha verisini kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla topluyoruz. Senaryolara temel olacak tehlike tanımlaması için Tekirdağ HAZOP analizi sayfamıza, ildeki diğer hizmetler için Tekirdağ proses güvenliği ve muayene sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tekirdağ'daki tesisimiz için BEKRA bildirimini nereye yapıyoruz?
Bildirim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sistemine yapılır. Denetimlerde Tekirdağ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ile karşılaşırsınız.
Marmaraereğlisi'nde bir terminale komşuyuz ama kapsam dışıyız. Ne yapmalıyız?
Kapsam dışı tesise BEKRA belgesi gerekmez. Ancak komşu terminaldeki bir yangın veya gaz yayılımı sizin için dış tehlikedir; İSG risk değerlendirmenizde ve acil durum planınızda yer almalı, toplanma ve tahliye yönü buna göre seçilmelidir.
Çerkezköy OSB'de tekstil terbiye tesisiyiz. BEKRA bizi ilgilendirir mi?
Çoğu terbiye tesisi kapsam dışında kalır, ama bunu envanter göstermelidir. Oksitleyici, alevlenir sıvı ve yakıt stoklarını Ek-1 ve toplama kuralıyla hesaplayıp sonucu yazılı tutmanızı öneririz.
Islah OSB'deki eski binamız senaryo dokümanını etkiler mi?
Etkiler. Binaların konumu, depo ile üretim alanının mesafesi ve komşu parseller etki mesafelerinin kimi etkilediğini belirler. Bu yüzden çalışmaya güncel vaziyet planıyla başlıyoruz.
Kaynaklar
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019, 30702)
- Güvenlik Raporu Tebliği (RG 19.04.2019, 30750); Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği (RG 30.06.2020, 31171)
- BOTAŞ LNG İşletme Müdürlüğü, BEKRA kamu bilgilendirme metni
- BOTAŞ, Marmaraereğlisi LNG Terminali
- Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi, Tarihçe
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi
