Ankara BEKRA / SEVESO Danışmanlığı

Ankara'da BEKRA Kapsamı Nerede Ortaya Çıkar?

Kocaeli veya İzmir'de BEKRA kapsamını çoğunlukla liman terminalleri ve rafineriler belirler. Ankara'da deniz terminali yoktur ve Orta Anadolu'nun rafinerisi komşu il Kırıkkale'dedir. Bu nedenle Ankara'daki kapsam daha dağınık bir tablo çizer: kimya üreticileri, solvent stoklayan boya ve kaplama tesisleri, LPG ve akaryakıt depolayan işletmeler, amonyakla soğutma yapan gıda tesisleri ve savunma sanayiindeki enerjik malzeme üretimi.

Kocaeli Sanayi Odası'nın Eylül 2026'da BEKRA bildirim sistemi verilerine dayanarak paylaştığı bilgiye göre ülke genelinde 381 üst seviyeli ve 279 alt seviyeli kuruluş bulunuyor.

Savunma Sanayiinde Patlayıcı Maddeler Hangi Mevzuata Girer?

Ankara'nın sanayi yapısında savunma ve havacılığın ağırlığı yüksek olduğu için bu soru sık geliyor. Cevap, tesisin statüsüne ve yapılan işe göre değişir; üç ayrı düzenleme birlikte okunmalıdır.

• BEKRA Yönetmeliği: Madde 3, askeri kuruluş, tesis ve depoları yönetmeliğin dışında tutar. Askeri kuruluş tanımı için Madde 5, askeri işyerlerine ilişkin ayrı yönetmeliğe atıf yapar. Askeri sayılmayan, şirket statüsündeki bir tesis ise eşikleri aşıyorsa kapsamdadır. Ek-1'de patlayıcılar ayrı tehlike kategorileridir (P1a ve P1b); kararsız patlayıcılar ile 1.1, 1.2, 1.3, 1.5 ve 1.6 bölümlerini kapsayan P1a için alt seviye eşiği 10 ton, üst seviye eşiği 50 tondur.
• Patlayıcı madde izin rejimi: 6551 sayılı Kanun'a dayanan 1987 tarihli Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük; kuruluş ve işletme izinlerini İçişleri Bakanlığı'na, yıllık denetimi valilikçe oluşturulan komisyona bağlar ve üretim yerleri için en az güvenlik uzaklıkları öngörür.
• Patlayıcı ortam yönetmeliği: Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, patlayıcı maddelerin üretimi, işlenmesi, kullanımı, depolanması ve naklini kapsamı dışında bırakır. Aynı tesisteki solvent deposu, gaz hattı veya toz oluşan alanlar için durum farklıdır; bunu Ankara patlamadan korunma sayfasında anlatıyoruz.

Pratikte ilk adım, tesisin askeri kuruluş tanımına girip girmediğini belgeyle netleştirmektir. Girmiyorsa patlayıcı, parlayıcı ve toksik maddelerin azami stoku Ek-1 ve toplama kuralıyla hesaplanır. 10 Haziran 2023'te Elmadağ'daki MKE Roket ve Patlayıcı Fabrikası'nda beş işçinin hayatını kaybettiği patlama, enerjik malzeme hazırlanan küçük birimlerin bile senaryo setinde ayrı ele alınması gerektiğini gösteriyor.

Ön Değerlendirmede Hangi Madde Grupları Öne Çıkıyor?

Kapsamı sektör değil, sahada aynı anda bulunabilecek azami tehlikeli madde miktarı belirler. Ankara'daki tesislerde en sık karşılaştığımız gruplar şunlar:

• LPG: Dolum ve depolama tesisleri, fırın ve kurutma yakıtı olarak LPG tankı kullanan fabrikalar. Sıvılaştırılmış parlayıcı gazlarda alt seviye eşiği 50 ton, üst seviye eşiği 200 tondur. Bkz. LPG depolama güvenliği.
• Parlayıcı sıvılar ve solventler: İş makinesi, raylı araç ve savunma araçlarını boyayan büyük boyahaneler; boya, reçine ve kimyasal üreticileri. ASO raporuna göre kimyevi maddeler ve mamulleri 2025'te 1,69 milyar dolarla Ankara'nın en büyük ikinci sanayi ihracat kalemiydi.
• Amonyak: Soğuk hava depoları ve gıda işleme tesislerinde soğutucu akışkan olarak. Ek-1'de adıyla sayılan maddelerdendir.
• Oksitleyici ve toksik maddeler: Yüzey işlem, galvanik kaplama ve su arıtma kimyasalları; tek tek küçük görünen stoklar toplama kuralıyla eşiği aşabilir.
• Akaryakıt: Kendi akaryakıt tankını işleten büyük fabrikalar ve lojistik tesisleri.

Hesabın nasıl yapıldığını BEKRA kapsamında mıyım? yazısında adım adım anlattık.

Kentle İç İçe OSB'ler Senaryoyu Nasıl Etkiliyor?

OSTİM ve İvedik OSB'leri Yenimahalle'de, kent dokusunun içinde kalır. 3 Şubat 2011'de bu iki bölgede aynı gün yaşanan patlamalarda 20 kişi hayatını kaybetti. Anayasa Mahkemesi'nin 2019/25821 başvuru numaralı kararında aktarılan bilirkişi raporlarına göre İvedik'teki olay, daha önce CNG için kullanılmış tüplere oksijen doldurulmasıyla oluşan yanıcı karışımdan kaynaklandı. Mahkeme yaşam hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Bu olay BEKRA eşiklerinin çok altında kalan işletmelerde yaşandı; yine de Ankara'daki büyük kaza senaryoları için iki ders çıkarıyoruz:

• Komşu ve yerleşim: Senaryo dokümanında etki mesafeleri yalnızca tesis sınırına değil, komşu atölyelere, yollara ve konutlara göre değerlendirilmeli. Bakanlık birbirine yakın kuruluşları domino etkisi grubu olarak belirleyebilir.
• Tedarik zinciri: Dışarıdan dolum yapılan gaz ve kimyasalların kimliği ve kalitesi tehlike tanımlamasının konusudur. Teslim alma kontrolleri ve yanlış madde senaryosu dokümanda yer almalıdır.

Etki mesafelerini sonuç modellemesi ile hesaplayıp büyük kaza senaryo dokümanına aktarıyoruz.

Ankara'da Muhatap Kurumlar Kimler?

BEKRA Yönetmeliği'ni yürüten bakanlıkların merkez teşkilatı Ankara'dadır, ancak bir tesisin günlük muhatabı il birimleridir.

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı: Bildirim elektronik sistem üzerinden yapılır; il düzeyindeki takip ve denetim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Ankara İl Müdürlüğü ile yürür.
• AFAD Ankara İl Müdürlüğü: Üst seviyeli kuruluşlar için harici acil durum planı; tehlikeli madde müdahale kartlarının gönderildiği kurumlardan biri.
• Ankara İl Sağlık Müdürlüğü ve Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı: Müdahale kartlarının diğer alıcıları. 2011 olaylarında OSTİM ve İvedik'e müdahaleyi İtfaiye Daire Başkanlığı yürütmüştü.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Yönetmeliği ortak yürüten bakanlıklardan biri; teftişlerde politika belgesi, güvenlik raporu ve senaryo dokümanı istenir.

Ekiplerimiz Ankara'da Nasıl Çalışıyor?

1. Madde listesi, güvenlik bilgi formları ve depolama planıyla uzaktan ön değerlendirme; askeri kuruluş istisnası ve patlayıcı madde rejimi gibi mevzuat ayrımlarının netleştirilmesi.
2. Ekibimizin İstanbul Esenler (Tekstilkent) veya Pendik'teki ofislerimizden Ankara'daki tesise gelmesi: depolar, tank ve tüp sahaları, dolum noktaları, komşu sınırları.
3. Tehlike tanımlama ve sonuç modellemesi; gerektiğinde HAZOP çalıştayı.
4. Politika belgesi veya güvenlik raporu, senaryo dokümanı, dâhili acil durum planı ve müdahale kartları.
5. Bakanlık sistemine yükleme ve kartların Ankara'daki kurumlara gönderimi.

Saha verilerini F'OPS uygulamasıyla kaydediyoruz. Belge listesi ve yöntem için BEKRA / SEVESO danışmanlığı, ildeki diğer hizmetler için Ankara proses güvenliği ve periyodik muayene sayfasına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702), Madde 3, Madde 5 ve Ek-1
• Avrupa Parlamentosu ve Konseyi, 2012/18/AB (Seveso III) Direktifi Ek I, P1a eşik değerleri (EIONET Seveso sözlüğü)
• Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük (RG 29.09.1987/19589)
• Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 30.04.2013/28633), Madde 2
• Kocaeli Sanayi Odası, KSO 6. Proses Emniyeti Sempozyumu ve Sergisi haberi (Eylül 2026)
• Ankara Sanayi Odası, 2025 Yılı İhracat Değerlendirme Raporu (TİM verileri)
• Anayasa Mahkemesi, B. No: 2019/25821, karar tarihi 23.12.2025 (RG 04.05.2026)
• Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı, OSTİM ve İvedik patlamaları raporu (Şubat 2011, basına yansıyan haliyle)
• NTV, MKE Roket ve Patlayıcı Fabrikası'nda patlama haberi (10.06.2023)