Gaziantep'te Periyodik Muayenede Hangi Ekipmanlar Öne Çıkıyor?
Gaziantep OSB Başkanı'nın Ocak 2025'teki açıklamasına göre bölgede 1.300'den fazla firma faaliyet gösteriyor. Halı, iplik, ambalaj, un, bulgur ve makarna fabrikalarının çoğunda aynı ekipman grupları tekrar eder: ısı üreten kazanlar, basınçlı hava sistemleri, ürün ve hammadde taşıyan forklift ve vinçler, yüksek depo rafları. Muayene listesinin uzunluğu bu yüzden tesis büyüklüğünden çok ekipman çeşitliliğine bağlıdır.
Hangi ekipmanın hangi aralıkla ve hangi kritere göre kontrol edileceğini, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628) EK-III belirler. EK-III, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiştir. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Kazanlar ve Basınçlı Kaplar Neden İlk Sırada?
17 Mayıs 2025'te Gaziantep 2. OSB'deki bir halı fabrikasında doğal gazlı buhar kazanının patladığı ve işçilerin yaralandığı basına yansıdı. Haberlere göre fabrika duvarları ağır hasar gördü, kopan parçalar yakındaki bir binaya isabet etti. Kazan patlamalarında hasar tesis sınırıyla kalmaz; bu yüzden kazan dairesi muayenesini OSB'deki komşu tesisler için de önemsiyoruz.
| Ekipman | Gaziantep'te nerede | EK-III azami süre |
|---|---|---|
| Buhar kazanları | Bulgur pişirme, makarna kurutma, boyahane, ısıtma | 1 yıl |
| Kızgın yağ kazanları | Halı apre ve lateks kurutma, ram, laminasyon, film hatları | 1 yıl |
| Kapalı genleşme tankları | Kızgın yağ ve sıcak su devreleri | 1 yıl |
| Otoklavlar | İplikte ısıl fikse (buharla sabitleme) işlemleri | 1 yıl |
Standartlarda aksi belirtilmedikçe hidrostatik test iki kademede uygulanır: en fazla yılda bir işletme basıncıyla, en fazla üç yılda bir veya önemli bakım-onarımdan sonra test basıncıyla. Kızgın yağ devrelerinde ayrıca emniyet ventilleri, genleşme tankı seviye ve sıcaklık kesmeleri ile brülör emniyet donanımı kontrol edilir. Ayrıntılar basınçlı kap ve kazan muayeneleri, emniyet ventili testleri sayfalarında ve basınçlı kaplarda periyodik kontrol yazımızda.
Kaldırma Ekipmanları, Raflar ve Depolar
Halı rulosu, iplik bobini, un çuvalı ve makarna paleti taşıyan tesislerde kaldırma ekipmanı ve depo rafları muayene listesinin büyük kısmını oluşturur.
- Forklift ve istif makineleri: EK-III'te endüstriyel araçlar için azami süre 1 yıldır. Rulo tutucu ve çatal uzatma gibi ataşmanlar da kontrol edilir.
- Köprülü ve portal vinçler: Krenler için azami süre 1 yıldır. Dokuma salonlarında levent ve tezgâh taşıyan vinçlerde yük testi önemlidir; ayrıntı için vinçlerde yük testi yazımıza bakabilirsiniz.
- Depo rafları: Raflar iş ekipmanı olarak periyodik kontrol kapsamındadır. Ağır halı ruloları ve yüksek palet rafları için hasar sınıflandırmasının yanında kapasite ve deprem hesabı da sorulmalıdır.
- Kompresörler ve hava tankları: Pnömatik taşıma ve dokuma makinelerinin hava beslemesi; kompresör ve hava tankı kontrolü.
Raf kontrolü için endüstriyel kapı ve raf sistemleri, statik ve deprem hesabı için raf statik analizi sayfalarımıza bakabilirsiniz. Hesapları kendi geliştirdiğimiz RAFBUL X-SAM uygulamasıyla yapıyoruz.
Deprem Sonrası Hangi Kontroller Öne Alınmalı?
Medyascope'un TMMOB verilerine dayanan haberine göre 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra Gaziantep'te incelenen 1.182 sanayi işletmesinin 5'i yıkıldı, 16'sı ağır hasar gördü. Gaziantep OSB yönetimi bölgedeki fabrikaların hasarsız atlattığını açıkladı; Büyükşehir Belediye Başkanı ise İslahiye OSB'nin hasar gördüğünü duyurdu.
EK-III, periyottan bağımsız olarak kaza, doğal olay, çalışma şeklinde değişiklik veya uzun süre kullanılmama gibi güvenliği etkileyebilecek durumlardan sonra kontrol yapılmasını öngörür. Bir deprem sonrasında öncelik verdiğimiz noktalar:
- Yüksek depo raflarında dikme hasarı, ankraj sökülmesi ve travers kilitleri
- Vinç yolu rayları, kiriş bağlantıları ve kren tamponları
- Kazan ve basınçlı kap mesnetleri, bunlara bağlı boru askıları ve esnek bağlantılar
- Doğal gaz ve LPG hatlarında sızdırmazlık, patlayıcı ortamdaki Ex ekipmanda kapak ve rakor hasarı
- Yangın pompaları, sprinkler hatları ve hidrant şebekesi
Yangın Tesisatı ve Elektrik Neden Listede?
Gaziantep'teki fabrika yangınları, yangın tesisatının çalışır durumda olmasının önemini gösterir. 24 Temmuz 2019 gecesi 5. OSB'de bir geri dönüşüm tesisinin atık plastik deposunda çıkan yangına, CNN Türk'ün haberine göre 30 araç ve 50 itfaiyeci müdahale etti. Plastik, elyaf ve ambalaj stoklarının yoğun olduğu tesislerde yangın pompası, sprinkler ve algılama sistemlerinin periyodik kontrolünü öncelikli başlıklar arasında görüyoruz.
- Hidrofor ve yangın pompa sistemleri kontrolleri
- Yangın algılama ve ihbar sistemleri
- Elektriksel ölçümler: topraklama, paratoner ve tesisat
- Ex ekipmanların periyodik muayenesi: un, şeker ve solventli alanlarda
Ekiplerimiz Gaziantep'te Nasıl Çalışıyor?
Ekiplerimiz İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden Gaziantep'teki tesise gider. Ekipman envanterini sizinle birlikte çıkarıyor, kazan duruşlarını üretim planına göre takvime bağlıyor, muayeneleri sahada kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla kaydediyor ve raporu sahada oluşturuyoruz. Aynı OSB'de birbirine yakın tesislerin muayenelerini tek bir saha programında topluyoruz.
Denetim tarafında da ilgi artıyor: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanı ile Adana Rehberlik ve Teftiş Grup Başkanlığı yöneticileri, Nisan 2026'da Gaziantep OSB'de 2026 yılı iş teftiş faaliyetleri bilgilendirme toplantısı yaptı. Mevzuat değişikliklerini 1 Ocak 2027'ye hazırlık yazımızda özetledik. Kapsam ve yetkili meslekler için periyodik teknik kontroller, ildeki diğer hizmetler için Gaziantep proses güvenliği ve periyodik muayene sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kızgın yağ kazanı da basınçlı kap gibi mi kontrol edilir?
Evet. EK-III kızgın yağ kazanları için azami 1 yıllık süre öngörür. Kontrolde kazanın kendisinin yanında genleşme tankı, emniyet ventilleri, sıcaklık ve akış kesmeleri de incelenir.
Depremden sonra periyodu dolmamış ekipmanı yeniden kontrol ettirmeli miyiz?
EK-III doğal olay gibi güvenliği etkileyebilecek durumlardan sonra periyottan bağımsız kontrol öngörür. Hasar görünmese de raflar, vinç yolları ve kazan bağlantıları için kontrol yapılmasını öneriyoruz.
Un fabrikamızdaki silolar periyodik kontrole girer mi?
Silonun kendisi yapısal bir elemandır; ancak silo ile ilişkili kova elevatörleri, helezonlar, kaldırma ekipmanları, kompresörler ve patlayıcı ortamdaki Ex ekipman iş ekipmanı olarak kontrol edilir. Silo içi patlama önlemleri Gaziantep patlamadan korunma ve ATEX sayfasında.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III; RG 23.12.2025/33116 değişikliği
- Gaziantep OSB Başkanı Cengiz Şimşek açıklaması, Ekonomi Gazetesi ve Yeni Birlik Gazetesi (Ocak 2025)
- Politikam ve soL Haber, Gaziantep 2. OSB'de halı fabrikasında kazan patlaması haberleri (17 Mayıs 2025)
- CNN Türk, Gaziantep'te fabrika yangını: 30 araç 50 itfaiyeci müdahale etti (25 Temmuz 2019)
- Medyascope, Depremin ardından: Gaziantep (6 Şubat 2024)
- Ekonomist, Gaziantep OSB'de fabrikalar yeniden üretime başladı (13 Şubat 2023)
- Ensonhaber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı açıklaması, Nurdağı ve İslahiye sanayi alanları (24 Mart 2023)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, Gaziantep Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünü Ziyaret haberi (30 Nisan 2026)
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi