Mersin'de Periyodik Muayenede Hangi Ekipmanlar Öne Çıkıyor?
Mersin'deki ekipman profili, ilin dört ana faaliyetine göre şekillenir: konteyner ve genel kargo limanı, kıyıdaki sıvı dökme terminalleri, gübre, cam ve çimento gibi ağır sanayi tesisleri, narenciye başta olmak üzere tarım ürünlerinin paketlendiği ve soğutulduğu lojistik tesisleri. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628) EK-III, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiş haliyle hangi ekipmanın hangi aralıkla ve hangi kritere göre kontrol edileceğini belirler.
Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Limanda Kaldırma Ekipmanları Nasıl Planlanır?
Mersin Limanı 2023'te 1,94 milyon TEU konteyner elleçledi; bu, Türkiye toplamının yaklaşık yüzde 15,5'idir (Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı). Genişleme projesiyle kapasitenin 3,6 milyon TEU'ya çıkarılması ve rıhtım uzunluğunun 880 metreye ulaşması hedefleniyor. Bu ölçekte bir limanda ekipman sayısı yüksek, çalışma temposu da yoğundur.
| Ekipman | EK-III azami periyot | Mersin'deki tipik kullanım |
|---|---|---|
| Krenler (portal, mobil, yükleyici, kıyı ötesi ve benzeri) | 1 yıl | Rıhtım krenleri, saha krenleri, mobil liman vinçleri |
| Endüstriyel araçlar (forklift, istif makinesi ve benzeri) | 1 yıl | Konteyner sahası, antrepo, serbest bölge depoları |
| Kaldırma aksesuarları | 1 yıl | Sapan, kanca, spreader ve özel kaldırma aparatları |
| Elektrik ve topraklama tesisatı | 1 yıl | Elektrikli saha ekipmanı besleme sistemleri, paratoner |
Deniz havası korozyonu ve yoğun vardiya, yorulmayı hızlandırır. EK-III, ortam koşulları ve kullanım sıklığına göre yapılan risk değerlendirmesiyle sürenin kısaltılabileceğini söyler; liman ekipmanında bunu değerlendirmenizi öneriyoruz. Yeni devreye alınan krenlerin ilk kontrolü de kullanıma başlamadan önce yapılmalıdır.
Ekipmanın kontrol durumu tehlikeli yükle doğrudan ilişkilidir. 4 Eylül 2026'da limanda bir iş makinesinin konteynerin üzerine devrilmesiyle etil akrilat sızıntısı yaşandı ve 35 kişi sağlık gözetimine alındı (Mersin Valiliği açıklaması). Ayrıntılar için kaldırma ve iletme ekipmanları sayfamıza ve vinçlerde periyodik kontrol ve yük testi yazımıza bakabilirsiniz.
Terminal ve Gübre Tesislerinde Basınçlı Ekipman
Kıyıdaki akaryakıt ve kimyasal terminalleri ile Karaduvar'daki gübre tesisinde muayenenin ağırlığı basınçlı ekipman ve tank sahalarıdır.
- LPG tankları: EK-III'te sıvılaştırılmış gaz tankları için muayene, yazılı planda verilen sürede yapılır ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir. 2025'ten bu yana LPG tankı periyodik muayene ve yeterliliğin yeniden değerlendirilmesi raporlarında Bakanlık formatları zorunludur. Ayrıntı için LNG, LPG ve buhar hatları denetimi.
- Amonyak ve proses tankları, basınçlı kaplar: Gübre üretiminde amonyak depolama ve buharlaştırma ekipmanı, ısı eşanjörleri, kazanlar. Bkz. basınçlı kap periyodik kontrolü.
- Emniyet ventilleri: HAZOP ve LOPA'da koruma olarak sayılan ventilin test kaydı yoksa o koruma kâğıt üzerinde kalır. Uzun iskele ve deniz hatlarında termal genleşme ventilleri de listeye girmelidir. Bkz. emniyet ventili testleri.
- Proses borulama ve katodik koruma: İskele ile tank sahası arasındaki transfer hatları deniz ortamında çalışır. Bkz. proses borulama kontrolleri ve katodik koruma yazımız.
Bu tesislerin bir kısmı BEKRA kapsamındadır. Mersin BEKRA çalışmasında kritik çıkan ekipmanı muayene programına doğrudan bağlıyoruz; yöntemi kritik ekipman listesi yazımızda anlattık.
Cam, Çimento, OSB ve Soğuk Zincirde Neler Kontrol Edilir?
- Cam ve çimento: Mersin'in 2019 Çevre Durum Raporu'na göre ilde sürekli emisyon ölçümü yapılan iki cam ve iki çimento tesisi var. Köprülü vinçler, kompresörler ve hava tankları, kazanlar, konveyörler ve bakım için kullanılan iş makineleri. Bkz. kompresör ve hava tankı kontrolü, iş makinesi periyodik kontrolü.
- Mersin-Tarsus OSB: Yaklaşık 25 bin kişinin çalıştığı 14 sektörlü bölgede (Aralık 2024) forklift, vinç, kompresör, buhar kazanı, endüstriyel kapı ve raf sistemleri. Bkz. endüstriyel kapı ve raf sistemleri.
- Narenciye ve soğuk zincir: Mersin 2024'te 676 bin ton narenciye ihracatıyla iller arasında ilk sıradaydı. Paketleme ve soğuk depolarda soğutma sistemleri, forklift filoları ve depo rafları yoğun kullanılır. Bkz. soğutma sistemleri kontrolleri (TS EN 378) ve raf statik analizi.
- Büyük inşaat sahaları: Gülnar'daki Akkuyu Nükleer Güç Santrali gibi büyük projelerde inşaat sürerken kule krenler ve mobil vinçler yoğun kullanılır. Kule kren raporlarında da Bakanlık formatları zorunludur.
- Patlayıcı ortamdaki ekipman: Terminallerde ve kimya tesislerinde Ex ekipman. Bkz. Ex ekipmanların periyodik muayenesi; bölgelendirme yoksa önce Mersin patlamadan korunma ve ATEX çalışması gerekir.
Ekiplerimiz Mersin'de Nasıl Çalışıyor?
Mersin'de ofisimiz yok; ekiplerimiz İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden tesisinize gider. Mesafe nedeniyle ekipman envanterini önceden sizden alıyor, kontrolleri tek bir saha programında topluyoruz. Limanda ve terminalde gemi takvimini, soğuk zincirde sezon yoğunluğunu dikkate alarak ekipmanın durma zamanını sizinle birlikte planlıyoruz.
Muayeneleri sahada kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla kaydediyor, raporu sahada oluşturuyoruz; her ekipman için ayrı kayıt ve sonraki kontrol tarihi oluşur. Kapsam ve kontrol türleri için periyodik teknik kontroller, ildeki diğer hizmetler için Mersin proses güvenliği ve periyodik muayene sayfasına bakabilirsiniz. Ceyhan'daki tesisler için Adana periyodik muayene sayfamız var.
Sık Sorulan Sorular
Liman krenlerimiz için 1 yıl yeterli mi?
1 yıl, EK-III'teki azami süredir. Deniz ortamı, vardiya yoğunluğu ve ekipmanın yaşı daha kısa bir aralık gerektirebilir; işveren risk değerlendirmesiyle daha sık kontrol kararı alabilir.
Narenciye sezonunda forkliftleri durdurmadan kontrol mümkün mü?
Evet. Her ekipmanın kendi kontrol tarihi vardır ve bir yılı geçmemelidir. Büyük filolarda kontrolü sezon dışına veya vardiyalara yayarak planlıyoruz.
Terminalimizdeki LPG tankları için kontrol süresi nasıl belirlenir?
EK-III, sıvılaştırılmış gaz tankları için sabit bir yıl vermez; muayene yazılı planda belirtilen sürede yapılır ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir. Bu yüzden önce tankın yazılı muayene planının olup olmadığına bakıyoruz.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III; RG 23.12.2025/33116 değişikliği
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, "Mersin Limanı'nın kapasitesi 1 milyon TEU artacak" (6 Ocak 2025)
- Medyascope, Mersin Limanı kimyasal sızıntı haberi (4 Eylül 2026)
- Toros Tarım, BEKRA Kamunun Bilgilendirilmesi: Mersin Tesisi (2024)
- Mersin İli 2019 Yılı Çevre Durum Raporu
- Mersin Haberci, Mersin-Tarsus OSB haberi (30 Aralık 2024)
- Milliyet, narenciye ihracatı haberi, 2024 il verileri (28 Ocak 2025)
- Politis, Akkuyu haberi (7 Eylül 2026)
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi