İzmir'de Periyodik Muayenede Hangi Ekipmanlar Öne Çıkıyor?
İzmir'deki ekipman profili ilin sanayi haritasını izler. Aliağa'da liman, gemi geri dönüşüm, rafineri, petrokimya ve ark ocaklı çelik tesisleri ağır kaldırma ekipmanı ve basınçlı ekipman yoğunluğu getirir. Çiğli, Kemalpaşa, Menemen ve Menderes'teki OSB'lerde ise forklift, köprülü vinç, kompresör, kazan ve soğutma sistemleri gibi daha çeşitli ama daha küçük ölçekli ekipman listeleri vardır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628) EK-III, 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilenmiş haliyle hangi ekipmanın hangi aralıkla ve hangi kritere göre kontrol edileceğini belirler. Periyodik kontrol hizmetlerinde TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonlu çözüm ortaklarımızla destek olmaktayız.
Aliağa'da Liman ve Söküm Sahası Ekipmanları
Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine göre Aliağa Bölge Liman Başkanlığı 2024'te 86,3 milyon tonla Türkiye'de en fazla yük elleçlenen liman başkanlığı oldu. Bu hacmin önemli bir kısmı vinç, kren ve terminal araçlarıyla taşınır.
- Rıhtım krenleri ve mobil liman vinçleri: EK-III'te krenler (köprülü, portal, mobil, yükleyici, kule, kıyı ötesi ve benzeri) için azami kontrol süresi 1 yıldır.
- Gemi geri dönüşüm sahaları: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın Eylül 2023 bültenine göre Aliağa'da 1.300 metrelik kıyı şeridinde 22 firma faaliyet gösteriyor. Bu sahalarda mobil vinçler, paletli ve lastik tekerlekli iş makineleri, sapanlar ve kaldırma aparatları sürekli ağır ve düzensiz yük altında çalışır.
- Forklift ve terminal araçları: EK-III'te endüstriyel araçlar için azami süre 1 yıldır.
Deniz havası korozyonu, söküm sahasında ise darbe ve aşırı yük yorulmayı hızlandırır. EK-III, ortam koşulları ve kullanım sıklığına göre yapılan risk değerlendirmesiyle sürenin kısaltılabileceğini söyler; bu iki ortamda bunu değerlendirmenizi öneriyoruz. Ayrıntılar kaldırma ve iletme ekipmanları ve iş makinesi periyodik kontrolü sayfalarında.
Rafineri, Petrokimya ve LPG Tesislerinde Basınçlı Ekipman
- LPG tankları: Aliağa'daki LPG stoklama tesisleri ve ildeki dolum tesislerinde yerüstü ve yeraltı tankları. EK-III'te sıvılaştırılmış gaz tankları için muayene yazılı planda verilen sürede yapılır ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir. Ayrıntı için LNG, LPG ve buhar hatları denetimi.
- Basınçlı kaplar ve kazanlar: Proses kapları, buhar ve kızgın yağ kazanları, hava tankları. Bkz. basınçlı kap periyodik kontrolü.
- Emniyet ventilleri: HAZOP ve LOPA'da koruma katmanı olarak sayılan ventilin test kaydı yoksa o koruma kâğıt üzerinde kalır. Bkz. emniyet ventili testleri.
- Proses borulama: İskele ile tank sahası arasındaki transfer hatları ve tesisler arası boru koridorları. Bkz. proses borulama kontrolleri.
- Ex ekipman: Patlayıcı ortamdaki motor, aydınlatma ve enstrümanlar. Bkz. Ex ekipmanların periyodik muayenesi.
Bu tesislerin bir kısmı BEKRA kapsamındadır. BEKRA ve HAZOP çalışmalarında kritik çıkan ekipmanı muayene programına doğrudan bağlıyoruz; bunun yöntemi kritik ekipman listesi yazısında.
Ark Ocaklı Çelik Tesislerinde Neye Bakılır?
Aliağa'da hurdayı ergiten elektrik ark ocaklı çelik tesisleri bulunur; Global Energy Monitor kayıtlarına göre bunlardan biri iki ark ocağıyla yılda 3,1 milyon ton ham çelik kapasitesine sahip. Bu tesislerde muayene listesinin başında sıvı çelik taşıyan pota vinçleri ve hurda vinçleri gibi köprülü vinçler gelir. Yüksek akım çeken ocak beslemeleri nedeniyle elektrik tesisatı ve topraklama ölçümleri de önemlidir; ilgili hizmetler elektriksel ölçümler ve arc flash analizi sayfalarında.
OSB'lerde İş Ekipmanları
Atatürk OSB'de enerji, metal, makine, otomotiv yan sanayi, kimya, plastik ve gıda; Kemalpaşa OSB'de makine, yapı malzemeleri, gıda ve otomotiv yan sanayi tesisleri birlikte çalışır. Muayene listesi bu çeşitliliği izler:
- Forklift, istif makineleri ve köprülü vinçler
- Kompresörler ve hava tankları: kompresör ve hava tankı kontrolü
- Gıda tesislerinde soğuk hava depoları ve amonyaklı veya florlu gazlı soğutma sistemleri: soğutma sistemleri kontrolü (TS EN 378)
- Depo rafları ve endüstriyel kapılar: endüstriyel kapı ve raf sistemleri
- Yangın pompaları ve hidroforlar: hidrofor ve yangın pompası kontrolü
Sektör konuları için metal ve otomotiv ile lojistik ve depolama tesisleri sayfalarına bakabilirsiniz.
Muayene Programını Nasıl Kuruyoruz?
Aliağa'daki büyük bir tesiste ekipman sayısı yüzlerle ifade edilir ve hepsinin kontrol tarihi farklıdır. Programı kurarken ekipmanları üç gruba ayırıyoruz:
- Proses güvenliği açısından kritik ekipman: Emniyet ventilleri, LPG tankları, basınçlı kaplar ve Ex ekipman. Bunlar HAZOP ve LOPA'da koruma olarak sayıldıkları için kontrol tarihleri bakım duruşlarıyla birlikte planlanır.
- Kaldırma ve taşıma ekipmanı: Kren, vinç, forklift ve iş makineleri. Liman ve söküm sahasında kullanım yoğunluğuna göre aralık kısaltılabilir.
- Tesisat: Elektrik, topraklama, paratoner, yangın tesisatı ve basınçlı hava hatları.
Kontrol yöntemleri için vinçlerde periyodik kontrol ve yük testi ile basınçlı kaplarda periyodik kontrol yazılarına, mevzuattaki son değişiklikler için 23 Aralık 2025 revizyonu yazısına bakabilirsiniz.
Ekiplerimiz İzmir'de Nasıl Çalışıyor?
İzmir'de yerel ofisimiz yok; ekiplerimiz İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve Pendik'teki ofislerimizden İzmir'deki tesise gider. Ekipman envanterini sizinle birlikte çıkarıyor, muayeneleri kendi geliştirdiğimiz F'OPS uygulamasıyla sahada kaydediyor ve raporu sahada oluşturuyoruz. Aynı ilçedeki birden fazla tesisin muayenelerini tek saha programında toplayarak ekipman duruşlarını planlamayı kolaylaştırıyoruz. Kapsam, kontrol türleri ve yetkili meslekler için periyodik teknik kontroller, ildeki diğer hizmetler için İzmir proses güvenliği ve periyodik muayene sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Söküm sahamızdaki vinçler için 1 yıl yeterli mi?
1 yıl, EK-III'teki azami süredir. Sürekli ağır ve darbeli yük, deniz havası ve ekipmanın yaşı daha kısa bir aralık gerektirebilir. İşveren, EK-III'e göre yaptığı risk değerlendirmesiyle daha sık kontrol kararı alabilir.
LPG tanklarımız için kontrol süresi nasıl belirlenir?
EK-III, sıvılaştırılmış gaz tankları için sabit bir yıl vermez; muayene yazılı planda belirtilen sürede yapılır ve 10 yılın sonunda yeniden değerlendirilir. Bu yüzden önce tankın yazılı muayene planının olup olmadığına bakıyoruz.
Periyodik kontrol raporları hangi teftişte istenir?
İş sağlığı ve güvenliği teftişlerinde istenir. İzmir'de bu teftişleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı İzmir Grup Başkanlığı yürütür.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (RG 25.04.2013/28628), EK-III; RG 23.12.2025/33116 değişikliği
- Denizcilik Genel Müdürlüğü 2024 yük istatistikleri (Ekonomi Gazetesi haberi, 3 Şubat 2025)
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğü, Gemi Sanayi ve Kıyı Yapıları Bülteni Sayı 7 (Eylül 2023)
- Global Energy Monitor, Global Iron and Steel Tracker: Aliağa elektrik ark ocaklı çelik tesisi kaydı
- İAOSB'den İzmir sanayisine güçlü katkı (Ege Hakimiyet, 16 Haziran 2026)
- Capital, Kemalpaşa OSB dosyası (Temmuz 2015)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı, İzmir Grup Başkanlığı duyuruları
Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi
