Adana BEKRA / SEVESO Danışmanlığı

Adana'da Hangi Tesisler BEKRA Kapsamına Girebilir?

BEKRA kapsamını sektör değil, sahada aynı anda bulunabilecek azami tehlikeli madde miktarı belirler. Adana'da ön değerlendirmede karşımıza çıkan madde grupları, ilin sanayi yapısını doğrudan yansıtır:

• Ham petrol: Ceyhan kıyısındaki BTC ve Kerkük-Ceyhan hatlarının terminalleri. BTC terminalinde her biri 1 milyon varil (yaklaşık 159 bin m³) kapasiteli yedi tank vardır. Bu ölçekte bir stok, Ek-1'deki yanıcı sıvı eşiklerinin çok üzerindedir.
• Gübreler ve gübre hammaddeleri: Ceyhan'daki gübre tesisinde 1981'den beri MAP ve NPK kompoze gübre üretiliyor; yıllık NPK kapasitesi 660 bin ton. Ek-1'de amonyum nitrat ve amonyum nitrat içeren gübreler ayrı ayrı adlandırılmıştır; kendi kendine bozunabilen NPK gübreler ayrı bir kategoride değerlendirilir. Amonyak ve asitler de üretim girdisi olarak hesaba girer.
• Petrokimya ara ürünleri: Seyhan'daki polyester tesisinin bitişiğinde planlanan PTA tesisinin ana hammaddesi paraksilendir. Projenin teknik olmayan özetinde, SEVESO ve BEKRA değerlendirme belgesindeki eylemlerin proje ilerledikçe tamamlanacağı yazılıdır.
• Sıvı kimyasallar: Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi'ne Ceyhan'daki limandan boru hatlarıyla sıvı kimyasal ve bitkisel yağ taşınır. Serbest bölgedeki tank sahaları ve liman arkası depolar toplama kuralıyla değerlendirilmelidir.
• LPG ve soğutmada amonyak: Dolum tesisleri, gıda ve soğuk hava depoları.

Seviye belirleme ve bildirim yükümlülüklerinin genel çerçevesi BEKRA / SEVESO danışmanlığı sayfamızda, kapsam sorusunun adım adım yanıtı BEKRA kapsamında mıyım? yazımızda.

Ceyhan Kıyısı Neden Ayrı Bir BEKRA Dosyası Gibi Ele Alınmalı?

Ceyhan ve Yumurtalık kıyısında birbirine yakın birkaç büyük tehlikeli madde noktası bulunuyor ve bu noktaların sayısı artıyor.

• Depolama büyüyor: BOTAŞ Nisan 2026'da Ceyhan'da 40 yeni ham petrol tankı yapılacağını açıkladı. İlk altı tankın inşaatı 2026'da başlıyor, ilk etabın 2028'de, tamamının 2031'e kadar devreye girmesi planlanıyor.
• Yeni endüstri bölgeleri: Adana Ceyhan Kimya Endüstri Bölgesi Ocak 2026'da 29,3 milyon m² alanla yürürlüğe girdi. Yumurtalık'ta petrokimya, rafineri ve liman yatırımlarını kapsayan bir özel endüstri bölgesi 16 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazete'de ilan edildi. Ceyhan Enerji İhtisas Endüstri Bölgesi ise 2007'den beri bu amaçla ayrılmış durumda.
• Liman ve dökme yük: Gübre tesisinin terminali yılda 14,5 milyon ton elleçleme kapasitesine sahip ve dökme kuru ve sıvı yük hizmeti veriyor.

Bu yoğunlaşma iki sonuç doğurur. Birincisi, Bakanlık birbirine yakın kuruluşları domino etkisi grubu olarak belirleyebilir; bu durumda komşu tesislerle bilgi paylaşımı ve acil durum planlarının uyumu gerekir. İkincisi, henüz inşa edilmemiş bir tesisin yeri, mevcut tankların ısıl ışınım ve aşırı basınç mesafeleri bilinmeden doğru seçilemez. Ceyhan'da yeni yatırım yapan bir kuruluşa, BEKRA bildirimini beklemeden tasarım aşamasında sonuç modellemesi yaptırmasını öneriyoruz. Komşu riskinin ayrıntısı domino etkisi ve QRA yazımızda.

Adana'daki Senaryolarda Neye Dikkat Ediyoruz?

• Yüzer tavanlı ham petrol tankları: Tavan contası (rim seal) yangını, tavanın batması ve tam yüzey tank yangını ayrı senaryolardır. Ham petrolde uzun süren tank yangını taşmalı kaynamaya (boilover) dönüşebilir; bu durumda etki mesafesi set (bund) dışına taşar. Yangın tiplerinin farkı tank sahası ve proses yangın tipleri yazımızda.
• Deprem: 6 Şubat 2023'te Ceyhan'daki terminal enerjisiz kaldı ve durduruldu. Türkiye Gazetesi'nin aktardığına göre üst geçitlerden biri hasar gördü ve petrol sızıntısı oldu; BP sızıntının durdurulduğunu açıkladı. Senaryo setinde depremi, enerji kaybı ve boru köprüsü hasarıyla birlikte bir başlatıcı olarak ele alıyoruz.
• Denize yayılım: İskeleler ve kıyı tank sahaları İskenderun Körfezi'ne komşudur. Set kapasitesi, yağlı su drenajı ve iskeledeki dökülme müdahalesi çevresel senaryonun parçasıdır.
• Gübre depolarında bozunma ve yangın: Kendi kendine bozunabilen gübrelerde ısı kaynağıyla başlayan bozunma toksik gaz bulutu oluşturabilir. Toplu depolarda yığın büyüklüğü, ısı kaynakları ve organik madde ile ayrım senaryonun girdileridir. Toulouse AZF kazası, gübre depolamasında imar ve mesafenin önemini gösterir.
• Toksik yayılım: Amonyak ve asit kullanan proseslerde rüzgâr yönü ve yerleşim; kıyı ilçelerinde yerleşim alanlarına mesafe.

Etki mesafelerini sonuç modellemesi ile hesaplıyor, senaryoları büyük kaza senaryo dokümanına ve üst seviyeli kuruluşlarda güvenlik raporuna aktarıyoruz.

Adana'da Hangi Kurumlarla Muhatap Olursunuz?

Bildirim, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın elektronik sistemi üzerinden yapılır; ilde takip ve denetimde muhatap Adana Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'dür.

• AFAD Adana İl Müdürlüğü: Üst seviyeli kuruluşlar için harici acil durum planı; tehlikeli madde müdahale kartlarının gönderildiği kurumlardan biri.
• Adana İl Sağlık Müdürlüğü ve itfaiye: Müdahale kartlarının diğer alıcıları. Kıyı ilçelerindeki tesisler için ilçe itfaiyesinin müdahale kapasitesi dâhili planda dikkate alınmalıdır.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Yönetmeliği ortak yürüten bakanlıklardan biri. İş sağlığı ve güvenliği denetimleri ilde Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Adana Grup Başkanlığı tarafından yapılır.

Dâhili acil durum planında komşu terminallerle haberleşme ve ortak müdahale düzeninin yazılı olması, Ceyhan kıyısında özellikle önemlidir.

Ekiplerimiz Adana'da Nasıl Çalışıyor?

1. Madde listesi, güvenlik bilgi formları ve azami stok kayıtlarıyla uzaktan ön değerlendirme; kapsam ve seviye tespiti.
2. Ekibimizin İstanbul Esenler (Tekstilkent) veya Pendik ofisimizden sahaya gelmesi: tank sahaları, iskele, gübre depoları, dolum noktaları ve komşu tesislerle sınır. Adana'da ofisimiz bulunmuyor.
3. Tehlike tanımlama, gerekiyorsa HAZOP çalıştayı ve sonuç modellemesi.
4. Senaryo dokümanı, politika belgesi veya güvenlik raporu ile tehlikeli madde müdahale kartları.
5. Bakanlık sistemine yükleme ve kartların Adana'daki kurumlara gönderimi.

Saha notlarını F'OPS uygulamamızla kaydediyoruz. Kapasite artışı veya yeni tank sonrasında belgeleriniz eskidiyse doküman revizyonu ile güncelliyoruz. İldeki diğer hizmetler için Adana proses güvenliği ve periyodik muayene, körfezin diğer kıyısı için Mersin BEKRA / SEVESO danışmanlığı sayfalarına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (RG 02.03.2019/30702)
• Büyük Endüstriyel Kazalarla İlgili Hazırlanacak Güvenlik Raporu Tebliği (RG 19.04.2019/30750)
• Büyük Kaza Senaryo Dokümanı Tebliği (RG 30.06.2020/31171)
• SOCAR Midstream, Ceyhan Terminal tanıtımı
• Toros Tarım, Ceyhan Üretim Tesisi ve Toros Ceyhan Terminali tanıtımı
• SASA Polyester Sanayi A.Ş., PTA Projesi Teknik Olmayan Özet (2022)
• Dünya Gazetesi Adana Bölge Temsilciliği, "Adana'da üretim üsleri" eki (29 Temmuz 2019)
• Karar Gazetesi ve AGBI/Reuters, BOTAŞ Ceyhan depolama planı (Nisan 2026)
• Paratic, Adana Ceyhan Kimya Endüstri Bölgesi haberi (11 Ocak 2026)
• Capital, Yumurtalık özel endüstri bölgesi ilanı (RG 16.08.2025/32988)
• Sözcü, Ceyhan Enerji İhtisas Endüstri Bölgesi haberi (17 Şubat 2020)
• Türkiye Gazetesi, Ceyhan terminalinde sevkiyatın yeniden başlaması (12 Şubat 2023)
• S&P Global Commodity Insights, BP açıklaması (6 Şubat 2023)